Bilimsel inceleme
Doç. Dr. Hasan Yıldırım
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Öğretim Üyesi
Makine öğrenmesi ve biyoistatistik alanlarında çalışır; sağlık, fen ve sosyal bilimlerde disiplinlerarası araştırmalarda istatistik danışmanlığı yürütür.
Akademik profiller
İncelediği yazılar
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
P Değerinin Sınırları: Tekrarlanabilirlik ve Bayesçi Bakış
p değeri neyi ölçer, neyi ölçmez? Tekrarlanabilirlik krizi, çatallanan yollar, Bayesçi çıkarım ve yapay zekâda belirsizlik üzerine kaynaklı bir deneme.
Basira ·
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
Veri Bilimi Süreci: Adımlar, CRISP-DM ve Örnek Proje
Veri bilimi süreci, bir soruyu veriyle yanıtlamanın adımlarıdır: problem, veri, temizleme, keşif, modelleme, değerlendirme ve iletişim. CRISP-DM ve örnek.
Basira ·
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
Yeniden Örnekleme Yöntemleri: Çapraz Doğrulama ve Bootstrap
Yeniden örnekleme yöntemleri, bir modelin görmediği verideki başarısını tahmin eder. k-katlı çapraz doğrulama, bootstrap, iç içe doğrulama ve SMOTE sızıntısı.
Basira ·
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
Boyut İndirgeme: PCA, t-SNE, UMAP ve Bileşen Sayısı
Boyut indirgeme, çok sayıda değişkeni daha az sayıda yeni değişkenle özetler. PCA'nın mantığı, bileşen sayısı, t-SNE ile UMAP'ın sınırları, çözümlü PCA örneği.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
MAXQDA Nedir? Nitel Analiz Programı ve Alternatifleri
MAXQDA, görüşme, metin, ses ve video gibi nitel verileri kodlayıp analiz eden bir programdır. Özellikleri, lisansı, istatistik modülü ve alternatifleri.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Açıklayıcı Faktör Analizi: Nasıl Yapılır ve Yorumlanır?
Açıklayıcı faktör analizi, maddeler arasındaki ilişkilerden ortak faktörleri bulur. KMO, Bartlett, faktör sayısı, döndürme, çözümlü örnek ve APA 7 rapor.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
G*Power Nedir? Güç Analizi ve Örneklem Hesabı
G*Power, t, F, ki-kare, z ve kesin testler için güç analizi ve örneklem büyüklüğü hesabı yapan ücretsiz bir programdır. Analiz türleri, örnek ve sınırları.
Basira ·
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
Birliktelik Kuralları ve Ardışık Örüntüler Nedir?
Birliktelik kuralları birlikte görülen öğeleri bulur; ardışık örüntüler sırayı da hesaba katar. Destek, güven, kaldıraç, Apriori ve çözümlü örnek.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Güvenirlik Analizi: Cronbach Alfa ve McDonald Omega
Güvenirlik analizi bir ölçeğin puanlarının ne kadar tutarlı olduğunu değerlendirir. Cronbach α, McDonald ω, madde analizi, çözümlü örnek ve APA 7 raporu.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
MATLAB Nedir? İstatistik Araçları ve Alternatifleri
MATLAB, MathWorks'ün matris tabanlı hesaplama ortamıdır. İstatistik analizleri hangi araç kutusuyla yapılır, ücretli mi ve ücretsiz alternatifleri neler?
Basira ·
İstatistiksel Testler
Çoklu Doğrusal Regresyon: Varsayımlar, Örnek ve Yorum
Çoklu doğrusal regresyon, bir sürekli sonucu birden çok yordayıcıyla açıklar. Varsayımlar, B ve β katsayıları, R², VIF, çözümlü örnek ve APA 7 rapor.
Basira ·
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
Kümeleme Analizi: Yöntemler, Ölçütler ve Örnek
Kümeleme analizi etiketsiz veride benzer gözlemleri gruplar. K-ortalamalar, hiyerarşik, DBSCAN ve diğer yöntemler, siluet ile k seçimi ve çözümlü örnek.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
Statistica Nedir? Özellikleri, Lisansı ve Alternatifleri
Statistica, Spotfire markası altında sunulan, Windows'ta çalışan ücretli bir analiz ve veri bilimi platformudur. Analizleri, lisansı ve alternatifleri.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Basit Doğrusal Regresyon Analizi: Varsayımlar ve Örnek
Basit doğrusal regresyon bir sürekli sonucu tek bir yordayıcıyla açıklar. Model, varsayımlar, katsayıların yorumu, çözümlü örnek ve APA raporu.
Basira ·
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
Makine Öğrenmesinde Sınıflandırma: Algoritmalar ve Ölçütler
Makine öğrenmesinde sınıflandırma, bir gözlemin sınıfını girdilerden tahmin eder. Yaygın algoritmalar, dengesiz veride değerlendirme ve çözümlü örnek.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Nokta Çift Serili Korelasyon: Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?
Nokta çift serili korelasyon, sürekli bir değişkenle doğal ikili bir değişken arasındaki ilişkiyi ölçer. Formül, t-testiyle ilişkisi, çözümlü örnek ve APA 7.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
PSPP Nedir? SPSS'e Ücretsiz Alternatif ve Özellikleri
PSPP, GNU Projesi'nin ücretsiz ve açık kaynaklı istatistik programıdır; SPSS'e benzer arayüzüyle çalışır. Özellikleri, analizleri ve alternatifleri.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Spearman Korelasyon Analizi: Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?
Spearman sıra korelasyonu (ρ) iki değişken arasındaki monoton ilişkiyi ölçer. Ne zaman seçilir, formül, bağlı sıralar, çözümlü örnek ve APA 7 raporlama.
Basira ·
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
Makine Öğrenmesinde Regresyon: Modeller ve Metrikler
Makine öğrenmesinde regresyon, sürekli bir çıktıyı girdilerden tahmin eder. Yaygın modeller, eğitim ve test ayrımı, MAE, RMSE ve R² ile bir örnek.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Pearson Korelasyon Analizi: Nasıl Yapılır ve Yorumlanır?
Pearson korelasyon katsayısı (r) iki sürekli değişkenin doğrusal ilişkisini ölçer. Varsayımlar, formül, çözümlü örnek ve APA 7 raporlama.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
jamovi Nedir? Ücretsiz İstatistik Programı ve Özellikleri
jamovi, R üzerine kurulu, ücretsiz ve açık kaynaklı bir istatistik programıdır. Yaptığı analizler, modül kütüphanesi, bulut sürümü ve alternatifleri.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Ki-Kare Homojenlik Testi: Bağımsızlık Testinden Farkı
Ki-kare homojenlik testi, ayrı ayrı örneklenen grupların bir kategorik değişkende aynı dağılımı taşıyıp taşımadığını sınar. Desen, hipotez, örnek ve APA 7.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Ki-Kare Bağımsızlık Testi: Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Ki-kare bağımsızlık testi iki kategorik değişkenin ilişkili olup olmadığını sınar. Beklenen sayılar, Cramér's V, artıklar, çözümlü örnek ve APA 7 raporu.
Basira ·
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
Makine Öğrenmesi Nedir? Türleri, Algoritmaları ve Örnekler
Makine öğrenmesi, bilgisayarın veriden örüntü öğrenip tahmin yapmasıdır. Denetimli ve denetimsiz öğrenme, yaygın algoritmalar, model değerlendirme ve örnek.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
MedCalc Nedir? Özellikleri, Lisansı ve Alternatifleri
MedCalc, tıp ve laboratuvar araştırmaları için geliştirilmiş, Windows'ta çalışan ücretli bir istatistik programıdır. Yöntemleri, lisansı ve alternatifleri.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
JASP Nedir? Özellikleri, Analizleri ve Alternatifleri
JASP, Amsterdam Üniversitesi'nde geliştirilen ücretsiz, açık kaynaklı istatistik programıdır. Klasik ve Bayesçi analizleri, özellikleri ve alternatifleri.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Ki-Kare Uygunluk Testi: Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Ki-kare uygunluk testi, bir kategorik değişkenin dağılımının beklenen oranlara uyup uymadığını sınar. Cohen w, artıklar, çözümlü örnek ve APA 7 raporu.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Korelasyon Analizi: Hangi Katsayı, Nasıl Yorumlanır?
Korelasyon analizi iki değişken arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü ölçer. Pearson, Spearman, Kendall ve nokta çift serili arasında seçim, yorum ve hatalar.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
Minitab Nedir? Özellikleri, Lisansı ve Alternatifleri
Minitab, kalite kontrol ve deney tasarımı araçlarıyla bilinen, menülerle çalışan ücretli bir istatistik programıdır. Analizleri, aboneliği ve alternatifleri.
Basira ·
Veri Bilimi ve Yapay Zekâ
Yapay Zeka Nedir? Alt Dalları, Tarihi ve Uygulama Alanları
Yapay zekâ, insan zekası gerektiren görevleri yerine getiren bilgisayar sistemleridir. Alt dalları, kısa tarihi, uygulama alanları, örnekler ve sınırlılıkları.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Friedman Testi: Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?
Friedman testi aynı kişilerde üç ya da daha fazla ölçümü sıralarla karşılaştırır. Varsayımlar, formül, Kendall W, ikili karşılaştırmalar ve çözümlü örnek.
Basira ·
İstatistik Programları ve Araçlar
SPSS Nedir? Özellikleri, Lisansı ve Alternatifleri
SPSS, IBM'in menülerle ve komut sözdizimiyle çalışan ücretli istatistik programıdır. Modülleri, lisans seçenekleri, SPSS Modeler farkı ve alternatifleri.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Tekrarlı Ölçümler Varyans Analizi: Küresellik ve Örnek
Tekrarlı ölçümler varyans analizi aynı kişilerin üç ya da daha fazla ölçümünü karşılaştırır. Varsayımlar, küresellik düzeltmeleri, çözümlü örnek ve raporlama.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Kruskal-Wallis H Testi: Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır?
Kruskal-Wallis H testi üç ya da daha fazla bağımsız grubu sıralarla karşılaştırır. Varsayımlar, formül, etki büyüklüğü, Dunn testi ve çözümlü örnek.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA): Nasıl Yapılır?
Tek yönlü varyans analizi üç ya da daha fazla bağımsız grubun ortalamalarını karşılaştırır. Welch ve klasik F, varsayımlar, Games-Howell, çözümlü örnek, APA 7.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi: Ne Zaman ve Nasıl?
Wilcoxon işaretli sıralar testi eşleştirilmiş iki ölçümü parametrik olmadan karşılaştırır. Varsayımlar, T⁺/T⁻, çözümlü örnek, etki büyüklüğü ve APA 7.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Bağımlı Örneklem t-Testi (Eşleştirilmiş): Nasıl Yapılır?
Bağımlı örneklem t-testi aynı kişilerin iki ölçümünü karşılaştırır. Varsayımlar, farklar üzerinden formül, etki büyüklüğü, çözümlü örnek ve APA 7 rapor.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Mann-Whitney U Testi: Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Mann-Whitney U testi iki bağımsız grubu sıralar üzerinden karşılaştırır. Neyi sınadığı, kesin ve yaklaşık p, etki büyüklüğü, çözümlü örnek ve APA 7 raporu.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Bağımsız Örneklem t-Testi: Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Bağımsız örneklem t-testi iki ayrı grubun ortalamasını karşılaştırır. Welch ve Student farkı, varsayımlar, formül, çözümlü örnek, yorum ve APA 7 raporu.
Basira ·
İstatistiksel Testler
Tek Örneklem t-Testi: Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Tek örneklem t-testi bir örneklemin ortalamasını bilinen bir değerle karşılaştırır. Varsayımlar, formül, çözümlü örnek, yorum ve APA 7 raporu.
Basira ·
İstatistiksel Testler
İstatistiksel Test Seçimi: Hangi Testi Kullanmalıyım?
İstatistiksel test seçimi; araştırma sorusuna, değişken türüne, grup sayısına ve grupların bağımsızlığına göre yapılır. Karar tabloları ve sık hatalar.
Basira ·
Temel İstatistik
Bilimsel Araştırma Süreci ve İstatistiksel Hata Türleri
Bilimsel araştırma süreci ve hipotez testi: 1. ve 2. tip hata, anlamlılık düzeyi, p değeri ve istatistiksel güç, karar tablosu ve bir güç hesabıyla.
Basira ·
Temel İstatistik
Frekans Dağılımı Nedir? Tablo, Seri Türleri ve Örnekler
Frekans dağılımı, her değerin ya da kategorinin kaç kez gözlendiğini gösteren tablodur. Göreli ve birikimli frekans, gruplandırılmış seriler ve örnekler.
Basira ·
Temel İstatistik
İstatistiksel Hipotez: Türleri, Kurulması ve Örnekler
İstatistiksel hipotez, veriyle sınanabilen bir önermedir. Araştırma ve yokluk hipotezi, tek ve çift yönlü hipotez, iyi hipotezin özellikleri ve bir örnek.
Basira ·
Temel İstatistik
Dağılım Ölçüleri: Açıklık, Varyans, Standart Sapma ve ÇAG
Dağılım ölçüleri verinin ne kadar yayıldığını gösterir. Açıklık, varyans, standart sapma, çeyrekler arası genişlik ve değişim katsayısının hesabı ve seçimi.
Basira ·
Temel İstatistik
Merkezi Eğilim Ölçüleri: Ortalama, Ortanca ve Mod
Merkezi eğilim ölçüleri bir verinin tipik değerini tek sayıyla özetler. Ortalama, ortanca ve modun hesabı, hangisinin ne zaman seçildiği ve örnekler.
Basira ·
Temel İstatistik
Bağımlı ve Bağımsız Değişken: Farkı ve Örnekleri
Bağımlı değişken açıklanan sonuç, bağımsız değişken onu açıklayan etkendir. İkisinin farkı, örnekleri ve değişken türüne göre doğru testin seçimi.
Basira ·
Temel İstatistik
Betimsel ve Çıkarımsal İstatistik: Farkı ve Örnekleri
Betimsel istatistik eldeki veriyi özetler, çıkarımsal istatistik örneklemden kitleye genelleme yapar. Amaçları, yöntemleri ve aynı veride ikisinin farkı.
Basira ·
Temel İstatistik
İstatistik ve Veri Analizi Nedir? Tanım, Süreç ve Alanlar
İstatistik veriden öğrenme ve belirsizliği ölçme bilimidir; veri analizi sorudan sonuca uzanan bir süreçtir. Tanımlar, süreç adımları ve kullanım alanları.
Basira ·
Temel İstatistik
İstatistiksel Değişkenler: Türleri ve Örnekleri
İstatistiksel değişken, birimden birime farklı değer alabilen bir özelliktir. Değişken türlerini belirleyen beş soru, hangisinin ne işe yaradığı ve örnekleri.
Basira ·
Temel İstatistik
İstatistiksel Ölçekler: İsimsel, Sıralı, Aralıklı, Oranlı
İstatistiksel ölçekler, sayıların taşıdığı bilgiye göre isimsel, sıralı, aralıklı ve oranlı diye ayrılır. Her ölçeğin özellikleri, örnekleri ve analize etkisi.
Basira ·
Temel İstatistik
Kitle ve Örneklem Nedir? Parametre ve İstatistik Farkı
Kitle, sonuç çıkarılmak istenen birimlerin tamamı; örneklem ondan seçilip ölçülen alt kümedir. Parametre ve istatistik farkı, örnekleme yöntemleri.
Basira ·
Temel İstatistik
Kesikli ve Sürekli Değişken: Farkı ve Örnekleri
Kesikli değişken çoğunlukla sayımla elde edilir ve ayrık değerler alır; sürekli değişken bir aralıktaki her değeri alabilir. Farkı, örnekleri ve analize etkisi.
Basira ·
Temel İstatistik
Kontrol Edilebilen ve Edilemeyen Değişken: Deney ve Gözlem
Kontrol edilebilen değişkenin değerini araştırmacı belirler, kontrol edilemeyeni yalnızca gözler. Ayrımın deneysel desen ve nedensellikle ilişkisi, örneklerle.
Basira ·
Temel İstatistik
Nicel ve Nitel Değişken: Farkı, Türleri ve Örnekleri
Nicel değişken sayısal bir büyüklük ölçer, nitel değişken bir kategori belirtir. İkisinin farkı, alt türleri, örnekler ve değişken türüne göre doğru analiz.
Basira ·
Temel İstatistik
Veri ve Veri Kaynakları: Birincil ve İkincil Veri
Veri, bir birimin ilgilenilen özelliklerine ait kayıtlı değerlerdir. Birincil ve ikincil veri kaynakları, nasıl elde edildikleri, artıları ve sınırlılıkları.
Basira ·