Tez Tartışma Bölümü Nasıl Yazılır? Bulguları Yorumlama
Basira Editör Ekibi · · 11 dk okuma · Bilimsel inceleme: Doç. Dr. Hasan Yıldırım
Aa Yazı boyutu
Anahtar çıkarımlar
- Tartışma bölümü bulguların sayılarını yeniden yazmaz; her ana bulgunun araştırma sorusu için ne anlama geldiğini, ne kadar büyük ve ne kadar kesin olduğunu söyler.
- Pratik önem p değerinden değil, etki büyüklüğünden ve güven aralığının iki ucundan okunur; Cohen'in küçük, orta ve büyük eşikleri bağlamsız bir kural değildir.
- Anlamlı olmayan bir sonuç "etki yok" demek değildir: güven aralığı hangi etkilerin veriyle uyumlu olduğunu gösterir; önemsenecek büyüklükte bir etkinin olmadığını savunmak için önceden planlanmış bir eşdeğerlik testi gerekir.
- Nedensellik dili desenden gelir: rastgele atamalı bir deneyde fark müdahaleye bağlanabilir; ilişkisel ve kesitsel desenlerde "etkiler" ve "artırır" yazılmaz.
- Keşif amaçlı bulgular doğrulanmış sonuç gibi değil, sonraki çalışmalar için öneri olarak yazılır; her sınırlılık hangi bulguyu nasıl etkilediğiyle birlikte verilir ve öneriler sınırlılıklardan türetilir.
İçindekiler
Tez tartışma bölümü, bulguların araştırma sorusu için ne anlama geldiğini literatür ve desenin sınırları içinde yorumlayan bölümdür. Tez tartışma bölümü nasıl yazılır? Her ana bulgu sayılar tekrar edilmeden bir cümleyle özetlenir, büyüklüğü ve kesinliği yorumlanır, önceki çalışmalarla karşılaştırılır, desenin izin verdiği dille açıklanır ve sınırlılıklara bağlanır.
Bu yazı tartışmanın istatistik bulgularını yorumlayan kısmına odaklanır. Bulguların hangi sırayla ve nasıl sunulduğu bulgular bölümü yazısında, sayıların biçimi APA 7’ye göre istatistik raporlama yazısında anlatılır; burada tekrar edilmez.
Tartışma bölümü ne işe yarar?
Tartışma bölümü, bulgular bölümünün “ne bulundu?” sorusundan sonra gelen “bu ne anlama geliyor ve ne kadar kesin?” sorusunu yanıtlar. APA 7’ye göre bölüm, hipotezlerin desteklenip desteklenmediğini açıkça söyleyen bir girişle başlar (American Psychological Association, 2020).
Nicel araştırmalar için APA’nın raporlama standartları (JARS) tartışmada şu öğeleri ister (Appelbaum vd., 2018):
- birincil ve ikincil bütün hipotezlerin desteklenip desteklenmediği; keşif amaçlı analizlerin hem bulgu hem de denetlenmemiş olabilecek hata oranları açısından ne anlama geldiği;
- sonuçların başka çalışmaların sonuçlarıyla benzerlikleri ve farkları;
- yanlılık kaynakları ve iç ve istatistiksel geçerliğe yönelik tehditler, ölçümün kesinliği, yapılan testlerin sayısı ve örneklemin yeterliği hesaba katılarak yapılan yorum;
- sonuçların genellenebilirliği;
- sonraki araştırmalar, uygulama ya da politika için çıkarımlar.
Türkiye’deki tezlerde bu öğeler “Tartışma”, “Tartışma ve Sonuç” ya da “Sonuç, Tartışma ve Öneriler” gibi başlıklar taşıyan bir bölümde toplanır. Başlığın adı ve sınırlılıkların ayrı bir alt başlıkta yazılıp yazılmayacağı enstitünün tez yazım kılavuzuna göre değişir. İçerik ise aynıdır: bulgunun anlamı, kesinliği, literatürdeki yeri ve sınırları.
İpucu
Yazmaya başlamadan önce her hipotez için tek satırlık bir not çıkarın: sonuç, etki büyüklüğü ve güven aralığı, desen ve en önemli sınırlılık. Bölümün iskeleti bu notlardan kurulur; hiçbir hipotez atlanmaz.
Tartışma bölümü adım adım nasıl yazılır?
Tartışma bölümü yedi adımda yazılır: ilk üçü her bulgunun anlamını ve kesinliğini, sonraki dördü literatürdeki yerini, desenin çizdiği sınırı, keşif bulgularını ve sınırlılıkları ele alır.
Adımlar blogdaki üç öğretici örnek üzerinden ilerler. Birincisinde rastgele iki gruba atanan 42 öğrenci etkileşimli bir modülle ya da klasik anlatımla çalışmıştır (bağımsız örneklemler t-testi). İkincisinde gündüz ve gece vardiyasındaki 42 hemşirenin uyku süresi karşılaştırılmıştır (Welch mi Student mı); üçüncüsünde 20 öğrencide haftalık çalışma süresi ile sınav puanının ilişkisi incelenmiştir (Pearson korelasyon analizi).
Adım 1: Bulguyu tekrar etmeden anlamıyla yazın
Tartışmanın her alt başlığı bir bulgunun sözel özetiyle açılır; test istatistiği, serbestlik derecesi ve p değeri bulgular bölümünde kalır. Okur sayıları orada görmüştür. Tartışmada aradığı şey, o sayıların araştırma sorusuna verdiği yanıttır.
| Bulgular bölümünde | Tartışmanın ilk cümlesi |
|---|---|
| Etkileşimli grubun puanı klasik gruptan anlamlı biçimde yüksektir, Welch t(27.9) = 2.53, p = .017. | Birinci hipotez desteklenmiştir: etkileşimli modülle çalışan öğrenciler dönem sonu sınavında klasik anlatımla çalışanlardan daha yüksek puan almıştır. |
Bir ölçüde tekrar kaçınılmazdır, çünkü okur bölümü tek başına da okuyabilmelidir. Sınır şudur: tartışmada bir sayı ancak yorumun dayanağıysa geçer (farkın büyüklüğü ya da güven aralığının bir ucu gibi) ve bulgular bölümündeki değerin aynısıdır. Tartışmada yeni bir sayı ya da yeni bir analiz yer almaz.
Adım 2: Etkinin büyüklüğünü ve kesinliğini yorumlayın
Pratik önem p değerinden okunmaz: p değeri bir etkinin büyüklüğünü ya da bir sonucun önemini ölçmez (Wasserstein ve Lazar, 2016). Büyüklük ham birimdeki farkla ya da bir etki büyüklüğüyle, kesinlik güven aralığıyla anlatılır.
Örnekte etkileşimli grubun ortalaması klasik gruptan 7,15 puan yüksektir; farkın %95 güven aralığı (GA) [1.37, 12.93], standartlaştırılmış etki d = 0.82, %95 GA [0.17, 1.48] olarak raporlanmıştır. Aralık hem 1,37 puanlık küçük bir farkla hem de 12,93 puanlık bir farkla uyumludur. Bu yüzden güçlü cümle “büyük bir etki” demez; farkın yönünün olumlu, büyüklüğünün ise bu örneklemle belirsiz olduğunu söyler.
Cohen’in küçük, orta ve büyük eşikleri bağlamsız bir kural değildir; nedenleri etki büyüklüğü yazısındadır. Kraft (2020), eğitim müdahalelerinde etkinin ölçümün türü, örneklemin büyüklüğü ve müdahalenin maliyetiyle birlikte yorumlanmasını önerir; araştırmacının hazırladığı ölçümlerde ve küçük çalışmalarda etkiler daha büyük çıkma eğilimindedir. Aralığın nasıl okunduğu güven aralığı yazısında anlatılır.
Adım 3: Anlamlı olmayan sonucu “etki yok” diye yazmayın
Anlamlı olmayan bir sonuç tek başına etkinin yokluğunu göstermez: veri sıfır etkiyle uyumludur, ama başka birçok etkiyle de uyumlu olabilir (Greenland vd., 2016). Vardiya örneğinde gündüz hemşirelerinin günlük uyku süresi ortalaması gece hemşirelerininkinden 0,61 saat uzundur, ama fark anlamlı değildir, Welch t(12.3) = 1.65, p = .124.
Farkın %95 GA’sı [−0.19, 1.42]‘dir. Veri, gece hemşirelerinin günde 0,19 saat daha fazla uyumasıyla da gündüz hemşirelerinin 1,42 saat daha fazla uyumasıyla da uyumludur. Bu genişlikte bir aralıkla “vardiya uyku süresini etkilememektedir” demek, veriyle uyumlu büyük bir farkı yok saymak olur.
Anlamlı olmayan bir sonucun tartışmasında şunlar yazılır:
- Güven aralığının iki ucu: hangi büyüklükteki etkilerin veriyle uyumlu olduğu ve bunların alanınızda önemli olup olmadığı.
- Kesinliği sınırlayan durum: örnekte gece grubunda yalnız 12 hemşire vardır ve uyku süreleri birbirinden çok farklıdır; aralığın geniş olmasının nedeni budur.
- Sonraki çalışmanın neye ihtiyacı olduğu: daha dar bir aralık için daha büyük bir gece grubu; gereken büyüklük güç analiziyle ya da hedeflenen aralık genişliğine göre önceden hesaplanır (örneklem büyüklüğü hesaplama).
Anlamsız sonucu analizden sonra hesaplanan “gözlenen güç” ile açıklamak bilgi katmaz, çünkü gözlenen güç p değerinin başka bir biçimidir (Hoenig ve Heisey, 2001). Araştırmanın amacı önemsenecek büyüklükte bir farkın olmadığını göstermekse, önemsenecek en küçük etki önceden belirlenir ve eşdeğerlik testi yapılır (Lakens vd., 2018). Böyle bir hipotezin nasıl kurulduğu hipotez yazımı rehberindedir.
Adım 4: Bulguyu literatürle karşılaştırın
Literatürle karşılaştırma, bulgunun önceki çalışmaların kestirimleriyle ne ölçüde örtüştüğünü ve ayrışıyorsa bunun olası nedenlerini anlatır. Karşılaştırmanın birimi anlamlılık değil, etkinin yönü, büyüklüğü ve güven aralığıdır.
Bir çalışmada anlamlı, ötekinde anlamsız bir sonuç tek başına çelişki göstermez: anlamlı ile anlamsız arasındaki fark kendi başına anlamlı olmayabilir (Gelman ve Stern, 2006). Vardiya örneğinin aralığı önceki bir çalışmanın bildirdiği farkı da içeriyorsa bu çalışma o farkla çelişmez; yalnız o farkı dışlayacak kesinlikte değildir. İki kestirimin gerçekten ayrışıp ayrışmadığı, aralarındaki farkın kendisi ve bu farkın güven aralığıyla yorumlanır. Önceki çalışma etki büyüklüğü vermemişse, yayımlanan ortalama, standart sapma ve grup büyüklüklerinden çoğu zaman hesaplanabilir.
Sonuçlar gerçekten ayrışıyorsa açıklama önce yöntem farklarında aranır:
- Örneklem: yaş, eğitim düzeyi, kurum ya da kültür farkı.
- Ölçme: aynı yapının farklı araçlarla ya da farklı puanlamayla ölçülmesi.
- Desen: rastgele atama, ölçüm zamanı, müdahalenin süresi.
- Kesinlik: küçük örneklemlerin geniş aralıkları.
Yalnız bulguyu destekleyen çalışmaları anmak okura yanlı bir tablo sunar; ayrışan çalışmalar da aynı özenle tartışılır. Kaynakların nasıl bulunup sentezlendiği literatür taraması rehberindedir.
Adım 5: Nedensellik dilini desene göre seçin
Bir bulgunun neden-sonuç diliyle yazılıp yazılamayacağını istatistik testi değil, desen belirler. Etkileşimli modül örneğinde öğrenciler gruplara rastgele atanmıştır; bu yüzden fark yönteme bağlanabilir ve “etkileşimli modül sınav puanını yükseltmiştir” cümlesi desenin desteklediği bir cümledir. Sonuç yine de bu ders, bu sınav ve bu öğrencilerle sınırlıdır.
Çalışma süresi örneğinde ise kimse bir çalışma süresine atanmamıştır. r(18) = .63, %95 GA [.26, .84] iki değişkenin birlikte değiştiğini gösterir, birinin ötekine yol açtığını göstermez. Önceki başarı, derse ilgi ya da motivasyon gibi ölçülmemiş bir değişken hem çalışma süresini hem de puanı artırıyor olabilir.
| Desen | Tartışmada yazılabilecek | Yazılmayacak |
|---|---|---|
| Deneysel (rastgele atama) | “Program puanı yükseltmiştir”, örneklemin ve uygulamanın sınırları içinde | Sonucu başka derslere ve öğrencilere sınırsız genellemek |
| Yarı deneysel (hazır gruplar) | Nedensel yorum, başlangıç farkları ve karıştırıcılar açıkça tartışılarak, temkinle | Başlangıç farklarını tartışmadan “program puanı yükseltmiştir” demek |
| Nedensel karşılaştırma (vardiya, cinsiyet gibi hazır gruplar) | “Gece vardiyasındakilerin uyku süresi daha kısadır” (fark anlamlıysa) | “Gece vardiyası uykuyu kısaltır” |
| İlişkisel ya da kesitsel tarama | ”Daha uzun çalışan öğrencilerin puanı daha yüksektir”, “ile ilişkilidir" | "Çalışma süresi puanı artırır”, “çalışma süresinin puan üzerindeki etkisi” |
Nedensel bir soru soruluyorsa bunu “ilişki” sözcüğünün arkasına saklamak da çözüm değildir; Hernán (2018), nedensel amacın açıkça yazılmasını ve bu amaç için gereken varsayımların tartışılmasını önerir. Ayrıntı korelasyon ve nedensellik ve yarı deneysel desen yazılarında, desenin yöntem bölümünde nasıl tanıtıldığı tez yöntem bölümü rehberindedir.
Adım 6: Çoklu karşılaştırmaları ve keşif bulgularını ayırın
Planlanmış hipotezlerin sonuçları ile veri görüldükten sonra yapılan analizlerin sonuçları tartışmada aynı ağırlıkla yazılmaz. Çok sayıda test yapıldığında (alt boyutlar, demografik gruplar, ikili karşılaştırmalar) bazı sonuçların yalnız rastlantıyla anlamlı çıkması beklenir. JARS da yorumda yapılan testlerin toplam sayısının hesaba katılmasını ister (Appelbaum vd., 2018).
İkili karşılaştırmaların düzeltilmiş p değerleri (post hoc testleri) tartışmada da düzeltilmiş hâliyle yorumlanır. Sonuçlar bilindikten sonra kurulan bir hipotezi baştan öngörülmüş gibi sunmaya Kerr (1998) HARKing adını verir. Keşif bulgusu tartışmada şöyle yazılır:
- planlanmamış olduğu açıkça söylenir ve kaç karşılaştırma yapıldığı belirtilir;
- doğrulanmış bir sonuç gibi değil, sonraki çalışmalarda önceden belirlenmiş bir hipotez olarak sınanacak bir öneri olarak sunulur;
- tezin ana sonucu bu bulguya dayandırılmaz.
Adım 7: Sınırlılıkları bulgulara bağlayın, önerileri onlardan türetin
Sınırlılık, hangi bulguyu hangi yönde ve ne ölçüde etkileyebileceğiyle birlikte yazıldığında okura bilgi verir. “Örneklem küçük olduğundan sonuçlar genellenemez” cümlesi bu bilgiyi taşımaz. Vardiya örneğinde aynı sınırlılık şöyle yazılır: gece grubunda yalnız 12 hemşire vardı ve uyku süreleri çok değişkendi; bu yüzden farkın güven aralığı geniş kaldı ve sonuç, günde bir saati aşan bir farkı dışlayamıyor. Sınırlılık paragrafının adım adım nasıl yazıldığı ve zayıf ile güçlü cümle örnekleri araştırmanın sınırlılıkları rehberindedir.
Sınırlılıkların çoğu dört kaynaktan gelir:
- İç geçerlik: rastgele atama yoksa gruplar arasındaki farkı açıklayabilecek ölçülmemiş değişkenler.
- Ölçme: öz bildirime dayalı ölçüm, puanların güvenirliği, aracın yapıyı ne kadar kapsadığı.
- İstatistik: örneklem büyüklüğü ve kesinlik, yapılan test sayısı, eksik veri.
- Dış geçerlik: örneklemin kimi temsil ettiği; olasılıksız örneklemede sonuçların kime aktarılabileceği.
Öneriler sınırlılıklardan ve bulgulardan türetilir. Gece grubu küçükse öneri, güç analiziyle belirlenmiş daha büyük bir gece grubuyla yinelemedir; kesitsel desen bir sınırlılıksa öneri boylamsal ya da deneysel bir desendir. Bulguların taşımadığı uygulama önerileri (“bu yöntem bütün okullarda uygulanmalıdır”) yazılmaz.
Tezde nasıl yazılır
Birinci hipotez desteklenmiştir: etkileşimli çevrim içi modülle çalışan öğrenciler dönem sonu sınavında kayıtlı klasik anlatımla çalışanlardan daha yüksek puan almıştır. Öğrenciler gruplara rastgele atandığı için fark çalışma yöntemine bağlanabilir. Ancak farkın büyüklüğü kesin değildir: güven aralığı 1,37 puanlık küçük bir farkla da 12,93 puanlık bir farkla da uyumludur.
Bu sonuç [önceki çalışma]‘nın bulgusuyla aynı yöndedir; [ölçüm, örneklem ya da süre farkı] kestirimlerin büyüklüğündeki farkı açıklayabilir. Etkileşimli grubun puanları daha yayvandır; yöntemin bazı öğrencilere daha çok yaraması bu çalışmada sınanmamış bir olasılıktır ve sonraki çalışmalarda önceden belirlenmiş bir hipotez olarak incelenebilir. Bulgu tek bir ders ve tek bir sınavla sınırlıdır.
Kutudaki paragraf bir kalıp değildir; bir bulgunun tartışmasında hangi öğelerin bulunduğunu gösterir. Köşeli parantezli yerler kendi çalışmanızın bilgileriyle doldurulur.
Zayıf ve güçlü yorum cümleleri nasıl ayrılır?
Zayıf yorum cümlesi bulguyu tekrar eder, p değerini etkinin büyüklüğü sanır ya da desenin taşımadığı bir iddiada bulunur; güçlü cümle anlamı, büyüklüğü, kesinliği ve sınırı birlikte söyler. Aşağıdaki çiftler yukarıdaki üç örneğe dayanır; yalnız altıncı satırdaki alt grup bulgusu varsayımsaldır.
| Zayıf cümle | Sorun | Daha güçlü cümle |
|---|---|---|
| ”Etkileşimli grubun puanı klasik gruptan anlamlı olarak yüksek bulunmuştur (p = .017).” | Bulguyu tekrar eder, anlamını söylemez. | ”Etkileşimli modül, rastgele atanan öğrencilerde dönem sonu puanını klasik anlatıma göre yükseltmiştir; farkın büyüklüğü bu örneklemle kesin değildir." |
| "d = 0.82 olduğundan yöntemin etkisi büyüktür.” | Eşiği bağlamsız kullanır, kesinliği yok sayar. | ”Kestirilen fark 7,15 puandır; aralık 1,37 puanlık küçük bir farkla da 12,93 puanlık bir farkla da uyumludur." |
| "Vardiya türü uyku süresini etkilememektedir (p = .124).” | Anlamsız sonucu “etki yok” diye okur; hazır gruplarda nedensel dil kullanır. | ”Vardiyalar arasındaki uyku farkı anlamlı bulunmamıştır; aralık sıfırla da gündüz hemşirelerinin günde 1,42 saat daha fazla uyumasıyla da uyumludur." |
| "Haftalık çalışma süresi sınav puanını artırmaktadır.” | Gözlemsel veride nedensel dil kullanır. | ”Haftalık çalışma süresi daha uzun olan öğrencilerin sınav puanları daha yüksektir; ilişki ölçülmemiş değişkenlerle de açıklanabilir." |
| "Çalışma süresi sınav puanının %39’unu açıklamaktadır.” | Değişkenlikteki ortak payı puanın kendisinin bir payı gibi yazar; “açıklamak” fiili nedensel okunabilir. | ”Sınav puanlarındaki değişkenliğin yaklaşık %39’u çalışma süresiyle doğrusal olarak ortaktır." |
| "Kadın öğrencilerde etki daha güçlüdür; yöntem kadınlarda daha etkilidir.” | Planlanmamış alt grup analizini doğrulanmış sonuç sayar. | ”Planlanmamış bir alt grup analizinde fark kadın öğrencilerde daha büyük görünmüştür; bu keşif amaçlı bulgu sonraki bir çalışmada önceden belirlenmiş bir hipotez olarak sınanabilir." |
| "Örneklem küçük olduğundan sonuçlar genellenemez.” | Hangi sonucu nasıl etkilediğini söylemez. | ”Gece grubunda yalnız 12 hemşire bulunduğundan ve uyku süreleri çok değişken olduğundan farkın aralığı geniştir; çalışma günde bir saati aşan bir farkı dışlayamamaktadır.” |
Güçlü cümleler daha temkinlidir ama belirsiz değildir. Her cümle neyin bilindiğini ve neyin bilinmediğini ayrı ayrı söyler.
Dikkat
Her paragrafın sonuna “sonuçlar dikkatle yorumlanmalıdır” gibi her bulguya eklenebilen bir uyarı koymak sık görülen bir alışkanlıktır. Bu cümle okura hangi sonucun neden belirsiz olduğunu söylemez; yerine belirsizliğin kaynağı ve büyüklüğü yazılır.
Tartışma ile sonuç bölümü nasıl ayrılır?
Tartışma bulguları yorumlar ve gerekçelendirir; sonuç bölümü bu yorumdan çıkan yanıtları araştırma sorularının sırasıyla, kısa ve kanıtla orantılı biçimde verir.
| Öğe | Tartışma | Sonuç |
|---|---|---|
| Amaç | Bulguların anlamı, kesinliği, literatürdeki yeri ve sınırları | Araştırma sorularına kısa yanıtlar |
| Sayılar | Yorumun dayanağı olan değerler (etki büyüklüğü, güven aralığı) | Yeni sayı yok |
| Kaynak | Literatürle karşılaştırma | Yeni kaynak yok |
| Sınırlılık | Hangi bulguyu nasıl etkilediğiyle | Sonuç cümlelerinin kapsamında (“bu örneklemde”) |
| Öneri | Sınırlılıklardan ve bulgulardan türetilir | Uygulama ve araştırma önerileri olarak sıralanır |
Sonuç bölümü tartışmada yazılmamış yeni bir iddia, yeni bir analiz ya da yeni bir kaynak taşımaz. Tartışmada “kestirim kesin değildir” denen bir bulgu sonuçta “kanıtlanmıştır” diye yazılmaz; sonuç, tartışmadaki temkini korur. Sonuç ve önerilerin ayrı bir bölüm mü, tartışmanın son alt başlığı mı olacağını enstitünün kılavuzu belirler. Analizin baştan sona adımları tez istatistik analizi yol haritasında anlatılır.
Tez tartışma bölümü kontrol listesi
Bölümü danışmana teslim etmeden önce aşağıdaki maddelerle denetleyin.
- Her hipotezin tartışması, hipotezin desteklenip desteklenmediğini söyleyen bir cümleyle açılıyor.
- Bulgulardaki test istatistikleri tekrar edilmedi; geçen her sayı yorumun dayanağı ve bulgulardakiyle aynı.
- Her ana bulgunun büyüklüğü etki büyüklüğüyle, kesinliği güven aralığının iki ucuyla yorumlandı.
- Cohen’in eşikleri bağlamsız bir kural gibi kullanılmadı; büyüklük alanın ölçütleriyle tartışıldı.
- Anlamlı olmayan sonuçlar “etki yok” diye yazılmadı.
- Literatürle karşılaştırma anlamlılık durumlarıyla değil, etki kestirimleriyle yapıldı; ayrışan çalışmalar da tartışıldı.
- Nedensellik dili desene uygun.
- Keşif amaçlı bulgular ve yapılan test sayısı açıkça belirtildi.
- Her sınırlılık hangi bulguyu nasıl etkilediğiyle yazıldı; öneriler sınırlılıklardan türetildi.
- Sonuç bölümünde yeni sayı, yeni analiz ya da yeni kaynak yok.
Sık sorulan sorular
Tartışma bölümü kaç sayfa olmalı?
Sabit bir uzunluk yoktur. Ölçüt, her hipotezin anlamının, kesinliğinin, literatürdeki yerinin ve sınırlarının yazılmış olmasıdır; uzunluğu enstitünüzün kılavuzu ve danışmanınızın beklentisi belirler.
Tartışmada yeni bir analiz sonucu verebilir miyim?
Hayır. Tartışmada anılan her sonuç bulgular bölümünde raporlanmış olmalıdır. Yorum için ek bir analiz gerekiyorsa bulgulara eklenir; planlanmamışsa keşif amaçlı olarak ayrı başlıkta verilir.
Hipotezim desteklenmedi; bunu tartışmada nasıl yazarım?
Desteklenen bir hipotezle aynı özenle yazılır. Güven aralığının hangi etkileri dışladığı ve hangilerini dışlayamadığı, bunun nedeninin örneklem, ölçüm ya da desen olup olmadığı ve sonraki çalışmanın neye ihtiyacı olduğu yazılır. Analizi sonuç anlamlı çıkana dek değiştirmek ise yanlış pozitif riskini artırır.
Tartışmada “kanıtlanmıştır” yazılabilir mi?
Tek bir çalışmanın istatistik sonucu bir hipotezi kanıtlamaz. “Desteklemektedir”, “uyumludur” ya da “işaret etmektedir” gibi ifadeler bulgunun gücünü doğru anlatır; gücü belirleyen etki büyüklüğü, güven aralığı ve desendir.
Literatürde benzer çalışma bulamazsam ne yaparım?
Karşılaştırma yalnız birebir benzer çalışmalarla yapılmaz. Aynı yapıyı başka bir örneklemde ya da aynı yöntemi başka bir yapıda inceleyen çalışmalar ve kuramsal çerçeve de karşılaştırma zeminidir. Doğrudan karşılaştırılabilir çalışma olmadığı da tartışmada açıkça yazılır.
Tartışma ve sonuç tek bölümde yazılabilir mi?
Enstitünüzün kılavuzu izin veriyorsa evet. Bu düzende sonuç ve öneriler bölümün son alt başlığı olur, araştırma sorularına kısa yanıtlar verir ve tartışmadaki temkini korur.
- #tez-istatistik-analizi
- #akademik-yazim
- #etki-buyuklugu
- #p-degeri
- #arastirma-deseni
Bilimsel inceleme
Makine öğrenmesi ve biyoistatistik alanlarında çalışır; sağlık, fen ve sosyal bilimlerde disiplinlerarası araştırmalarda istatistik danışmanlığı yürütür.
Kaynakça
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.).
- Appelbaum, M., Cooper, H., Kline, R. B., Mayo-Wilson, E., Nezu, A. M., & Rao, S. M. (2018). Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report. American Psychologist, 73(1), 3–25.
- Gelman, A., & Stern, H. (2006). The difference between "significant" and "not significant" is not itself statistically significant. The American Statistician, 60(4), 328–331.
- Greenland, S., Senn, S. J., Rothman, K. J., Carlin, J. B., Poole, C., Goodman, S. N., & Altman, D. G. (2016). Statistical tests, P values, confidence intervals, and power: A guide to misinterpretations. European Journal of Epidemiology, 31(4), 337–350.
- Hernán, M. A. (2018). The C-word: Scientific euphemisms do not improve causal inference from observational data. American Journal of Public Health, 108(5), 616–619.
- Hoenig, J. M., & Heisey, D. M. (2001). The abuse of power: The pervasive fallacy of power calculations for data analysis. The American Statistician, 55(1), 19–24.
- Kerr, N. L. (1998). HARKing: Hypothesizing after the results are known. Personality and Social Psychology Review, 2(3), 196–217.
- Kraft, M. A. (2020). Interpreting effect sizes of education interventions. Educational Researcher, 49(4), 241–253.
- Lakens, D., Scheel, A. M., & Isager, P. M. (2018). Equivalence testing for psychological research: A tutorial. Advances in Methods and Practices in Psychological Science, 1(2), 259–269.
- Wasserstein, R. L., & Lazar, N. A. (2016). The ASA statement on p-values: Context, process, and purpose. The American Statistician, 70(2), 129–133.
Analizinizi şimdi yapın
Basira’da kendiniz yapın
Verinizi yükleyin; Basira doğru testi önerir, varsayımları denetler ve sonucu raporlar.
Ücretsiz deneyin Panele gitUzmanla çalışın
Tez ya da makaleniz için doktora düzeyinde uzmanlar analizinizi yapar veya denetler.
Nasıl çalışır?İlgili yazılar
Akademik Yazım
APA 7'ye Göre İstatistik Raporlama: Kurallar ve Örnekler
APA 7'ye göre istatistik raporlama: italik simgeler, ondalık ve baştaki sıfır, tam p değeri, güven aralığı, etki büyüklüğü, tablolar ve test başına örnekler.
Basira ·
Akademik Yazım
Araştırmanın Sınırlılıkları Nasıl Yazılır? Örnekler
Araştırmanın sınırlılıkları nasıl yazılır? Örneklem, desen, ölçme, eksik veri ve çoklu test için zayıf ve güçlü cümle örnekleri, yeri ve kapsamdan farkı.
Basira ·
Akademik Yazım
Tez Analizi Örneği: Baştan Sona Çözümlü Bir Veri Seti
Tez analizi örneği: 42 öğrencilik veride eksik veri, güvenirlik, betimsel tablo, Welch t ve Pearson korelasyonu, etki büyüklüğü ve APA 7 cümleleri.
Basira ·