Madde Analizi: Madde-Toplam Korelasyonu ve Ayırt Edicilik
Basira Editör Ekibi · · 11 dk okuma · Güncellendi: 16 Kasım 2026 · Bilimsel inceleme: Doç. Dr. Hasan Yıldırım
Aa Yazı boyutu
Anahtar çıkarımlar
- Madde analizi, ölçek ya da testteki her maddenin toplam puanla ve öbür maddelerle uyumunu inceleyerek zayıf maddeleri gözden geçirme işlemidir.
- Likert tipi ölçeklerde temel gösterge düzeltilmiş madde-toplam korelasyonudur: madde, kendisi çıkarılmış toplamla ilişkilendirilir; düzeltilmemiş korelasyon kısa ölçeklerde şişkin çıkar.
- Başarı testlerinde madde güçlüğü (p) ve %27 alt-üst grup farkına dayanan ayırt edicilik indeksi (D) kullanılır; aynı bilgiyi bütün örneklemle veren nokta çift serili madde-toplam korelasyonu çoğu durumda yeğlenir.
- Madde silinirse alfanın yükselmesi tek başına çıkarma gerekçesi değildir; karar maddenin içeriğine, kapsam dengesine ve faktör yapısına göre verilir.
- Bir madde çıkarıldıktan sonra bütün göstergeler yeniden hesaplanır, çünkü her madde-toplam korelasyonu öbür maddelere bağlıdır.
İçindekiler
Madde analizi, bir ölçek ya da testteki her maddenin ölçülen yapıya ne kadar katkı verdiğini maddenin kendi istatistikleriyle değerlendiren işlemdir. Likert tipi ölçeklerde en çok düzeltilmiş madde-toplam korelasyonuna ve madde silinirse alfaya, başarı testlerinde madde güçlüğüne ve ayırt edicilik indeksine bakılır. Amaç zayıf maddeleri sayıya bakıp atmak değil, içerikle birlikte gözden geçirmektir.
Madde analizi nedir?
Bir ölçeğin toplam puanı, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğü varsayımına dayanır. Madde analizi bu varsayımı madde madde sınar: her madde öbür maddelerle aynı yönde değişiyor mu, kişileri ölçülen özellik bakımından birbirinden ayırabiliyor mu, yanıtlar bir uçta yığılıyor mu? Klasik test kuramı çerçevesinde yapılır ve hesapları basittir; bu yüzden ölçek geliştirmenin ön deneme (pilot) aşamasında ilk bakılan analizdir (Crocker ve Algina, 1986).
Madde analizinin ölçek geliştirme sürecindeki yeri bellidir. Maddeler yazılır, kapsam geçerliği için uzman paneline sunulur, taslak form bir ön deneme örneklemine uygulanır ve ön deneme verisinde madde analiziyle yalnız ön eleme yapılır. Nihai madde kararı geliştirme örnekleminde açıklayıcı faktör analizi ve madde analiziyle verilir. Sürecin bütünü ölçek geliştirme yazısında anlatılır.
Madde analizi üç soruyu birbirinden ayırır:
- Tutarlılık: Madde, öbür maddelerin ölçtüğü şeyi ölçüyor mu? Gösterge madde-toplam korelasyonu ve madde silinirse alfadır.
- Ayırt edicilik: Madde, özelliği yüksek ve düşük olan kişileri birbirinden ayırıyor mu? Başarı testlerinde ayırt edicilik indeksi, ölçeklerde yine madde-toplam korelasyonu kullanılır.
- Dağılım: Yanıtlar seçeneklere yayılıyor mu, yoksa herkes aynı seçeneği mi işaretliyor? Başarı testlerinde madde güçlüğü, ölçeklerde maddenin ortalaması ve yanıt dağılımı incelenir.
Bu yazı madde düzeyindeki göstergeleri anlatır. Ölçeğin bütününün iç tutarlılığı, yani Cronbach α ve McDonald ω’nın formülleri, varsayımları ve eşikleri güvenirlik analizi yazısındadır.
Madde analizinde hangi göstergeler kullanılır?
Yaygın kullanılan altı gösterge vardır; her biri, dikkat çeken bir değer aldığında maddenin hangi yönden yeniden inceleneceğini gösterir.
| Gösterge | Dikkat çeken durum → ilk yapılacak iş | Ne söyler? |
|---|---|---|
| Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu | Düşük (yaygın uygulamada .30 altı) ya da negatif → negatifse ters kodlamayı denetle; düşükse içeriği incele | Maddenin öbür maddelerin toplamıyla ne ölçüde birlikte değiştiği |
| Madde silinirse α | Ölçeğin bütününün α’sından belirgin biçimde yüksek → madde-toplam korelasyonu ve içerikle birlikte değerlendir | Madde çıkarılınca ölçeğin iç tutarlılığının ne olacağı |
| Madde ortalaması ve yanıt dağılımı | Yanıtların çoğu tek bir uçta (tavan ya da taban etkisi) → ifadeyi yeniden yaz; madde kimseyi ayırmıyor olabilir | Yanıtların seçeneklere nasıl yayıldığı |
| Ortalama maddeler arası korelasyon | Çok düşük ya da çok yüksek → yüksekse aynı soruyu tekrarlayan maddeleri ara | Maddelerin birbirine ne kadar benzediği |
| Madde güçlüğü (p) | Çok kolay ya da çok zor madde → çeldiricileri ve ifadeyi gözden geçir | Başarı testinde maddeyi doğru yanıtlayanların oranı |
| Ayırt edicilik indeksi (D) | Düşük ya da negatif D → anahtarı denetle, maddeyi düzelt ya da çıkar | Üst ve alt grubun doğru yanıt oranları farkı |
Ortalama maddeler arası korelasyon için Clark ve Watson (1995) .15 ile .50 arasını önerir: geniş bir yapıyı ölçen ölçekte alt uca, dar bir yapıda üst uca yakın değerler beklenir. Ortalamanın çok yüksek olması, maddelerin aynı ifadeyi farklı sözcüklerle tekrarladığını düşündürür; bu da iç tutarlılığı yükseltir ama yapının kapsamını daraltır.
Göstergelerin hiçbiri tek başına karar vermez. Bir madde düşük korelasyon verdiği hâlde içerik bakımından vazgeçilmez olabilir; yüksek korelasyonlu bir madde de başka bir maddenin kopyası olabilir.
Madde-toplam korelasyonu nasıl hesaplanır?
Madde-toplam korelasyonu, bir maddenin puanıyla ölçeğin toplam puanı arasındaki Pearson korelasyonudur. Sürekli değişkenler arasındaki ilişkinin yorumu Pearson korelasyonu yazısında anlatılır. Burada önemli olan, toplamın içinde maddenin kendisinin de bulunmasıdır: madde kendi kendisiyle tam ilişkilidir, bu yüzden düzeltilmemiş korelasyon olduğundan yüksek çıkar. Etki madde sayısı azaldıkça büyür; beş maddelik bir ölçekte her madde toplamın yaklaşık beşte birini oluşturur.
Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu bu şişmeyi giderir. Madde, kendisi çıkarılmış toplamla, yani öbür maddelerin toplamı olan ile ilişkilendirilir. Düzeltilmemiş korelasyondan şu formülle de elde edilir (Henrysson, 1963):
Burada düzeltilmemiş madde-toplam korelasyonu, maddenin, toplam puanın standart sapmasıdır. Programların çoğu bu değeri “düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu” ya da “madde-kalan korelasyonu” adıyla verir. Raporda hangisinin kullanıldığı yazılır; düzeltilmemiş değer verilirse okur maddeyi olduğundan iyi sanabilir.
Doğru-yanlış puanlanan (0-1) bir maddede madde-toplam korelasyonu, ikili bir değişkenle sürekli bir değişken arasındaki ilişkidir; bu durumda katsayı nokta çift serili korelasyon adını alır ve hesap olarak yine Pearson korelasyonudur (Crocker ve Algina, 1986).
Dikkat
Negatif bir madde-toplam korelasyonu çoğu zaman bir kodlama sorunudur: olumsuz yönde yazılmış bir madde (“Çevrim içi derslerde sıkılırım”) ters çevrilmeden toplama katılmıştır. Bu durumda önce kodlama düzeltilir, sonra analiz yeniden yapılır. Kodlama doğru olduğu hâlde korelasyon negatifse madde ölçülen yapının karşıtını değil, başka bir şeyi ölçüyor olabilir.
Madde silinirse alfa ne söyler?
Madde silinirse α, maddenin ölçekten çıkarıldığı durumda kalan maddelerin Cronbach α’sıdır. Her madde için ayrı hesaplanır ve ölçeğin bütününün α’sıyla karşılaştırılır.
Okurken iki şey akılda tutulur. Birincisi, α madde sayısına bağlıdır: maddeler arası ilişki aynı kalsa bile madde sayısı azaldıkça α düşer (Cortina, 1993). Bu yüzden iyi işleyen bir madde çıkarıldığında α’nın biraz düşmesi beklenen durumdur. Bir madde çıkarıldığında α’nın yükselmesi ise o maddenin öbür maddelerle ortak varyansının zayıf olduğunu gösterir; madde sayısının azalmasının yarattığı düşüşü bile telafi edecek kadar zayıftır.
İkincisi, kazancın büyüklüğü örneklemle birlikte okunur. Ön deneme örneklemleri genellikle küçüktür ve α’nın güven aralığı geniştir; ikinci ondalık basamaktaki bir artış örneklemden örnekleme değişebilir.
Dikkat
Yalnızca α’yı yükseltmek için madde çıkarmak ölçeğin kapsamını daraltır ve iç tutarlılığı yapay olarak şişirebilir (Clark ve Watson, 1995).
Madde güçlüğü ve %27 alt-üst grup ayırt ediciliği nedir?
Başarı testlerinde, yani doğru ve yanlış yanıtı olan maddelerde, madde analizi iki indeksle yapılır. Madde güçlüğü (p), maddeyi doğru yanıtlayanların oranıdır; adına karşın büyük değer kolay maddeyi gösterir. Ayırt edicilik indeksi (D), üst gruptaki doğru yanıt oranı ile alt gruptaki doğru yanıt oranı arasındaki farktır (Crocker ve Algina, 1986):
Gruplar toplam puana göre kurulur: puanlar sıralanır, en yüksek %27’lik dilim üst grup, en düşük %27’lik dilim alt grup olur. 200 kişilik bir uygulamada her grup 54 kişidir. %27 oranı Kelley’den (1939) gelir: Kelley, toplam puanlar normal dağıldığında bu oranın, uç grupların ayrışması ile grupların büyüklüğü arasında en iyi dengeyi kurduğunu ve iki oran arasındaki farkı en kararlı biçimde kestirdiğini gösterdi.
D, −1 ile +1 arasında değişir. Üst grubun %80’i, alt grubun %30’u doğru yanıtlıyorsa D = .80 − .30 = .50 olur. Negatif D, maddeyi alt grubun daha çok bildiğini gösterir; çoğu zaman yanlış cevap anahtarına ya da yanıltıcı bir ifadeye işaret eder.
Ebel ve Frisbie (1991) D için yaygın kullanılan bir yorum ölçeği önerir:
- .40 ve üstü çok iyi,
- .30–.39 iyi,
- .20–.29 sınırda ve düzeltilmesi gereken,
- .20’nin altı zayıf ve çıkarılması ya da baştan yazılması gereken madde.
Bu sınırlar sınıf içi testler için önerilmiş yol gösterici değerlerdir, evrensel kural değildir.
Güçlük ile ayırt edicilik birbirine bağlıdır. Herkesin doğru yanıtladığı ya da kimsenin yanıtlayamadığı bir madde, üst ve alt grubu ayıramaz; yüksek bir D ancak orta güçlükteki maddelerde mümkündür.
Likert tipi ölçeklerde aynı mantık grup ortalamalarıyla uygulanır: üst ve alt %27’lik grupların madde puanları karşılaştırılır. Tek bir Likert maddesi sıralı bir değişkendir; bu yüzden sıralı veriye uygun Mann-Whitney U testi birincil seçim olarak daha savunulabilirdir, Welch t-testi de duyarlılık sonucu olarak yanına konabilir. Ama hangi test seçilirse seçilsin, sonucu dikkatle okumak gerekir: gruplar maddenin kendisini de içeren toplam puana göre ve uçlardan seçildiği için anlamlı bir fark neredeyse kendiliğinden çıkar. Anlamlılıktan çok farkın büyüklüğüne bakılır.
Uç grup yaklaşımının bir bedeli de vardır: ortadaki %46’lık dilimi analiz dışında bırakır. Preacher vd. (2005), sürekli bir değişkenin yalnızca uç gruplarını karşılaştırmanın bilgi kaybına yol açtığını ve etki büyüklüklerini olduğundan büyük gösterdiğini ayrıntılı biçimde tartışır. Bütün örneklemi kullanan düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu bu yüzden çoğu durumda yeğlenir; %27 karşılaştırması verilecekse onun yanında raporlanır.
Çözümlü örnek: uzaktan eğitim tutum ölçeğinin ön deneme formu
Bir araştırmacı, öğretmen adaylarının uzaktan eğitime yönelik tutumunu ölçmek için sekiz maddelik bir taslak form hazırlıyor ve formu bir ön denemede 48 öğretmen adayına uyguluyor. Yanıtlar 1 (hiç katılmıyorum) ile 5 (tamamen katılıyorum) arasındadır. Maddeler şunlardır:
- Çevrim içi derslerde konuyu rahatça takip edebilirim.
- Uzaktan eğitimde öğrendiklerimi kalıcı buluyorum.
- Çevrim içi derslere katılmaya istekliyim.
- Ders kayıtlarını izlemek öğrenmeme katkı sağlar.
- Uzaktan eğitim zamanımı daha iyi yönetmemi sağlar.
- Çevrim içi derslerde öğrenmek bana keyif verir.
- Evimde hızlı bir internet bağlantısı var.
- Uzaktan eğitimle bir dersi yüz yüze dersteki kadar iyi öğrenebilirim.
Bütün maddeler olumlu yönde yazılmıştır, ters kodlanacak madde yoktur. Veri öğretici amaçla hazırlanmıştır; aşağıdan indirip aynı analizi kendiniz yapabilirsiniz.
| madde_1 | madde_2 | madde_3 | madde_4 | madde_5 | madde_6 | madde_7 | madde_8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4 | 3 | 2 | 2 | 2 | 2 | 3 | 1 |
| 3 | 4 | 4 | 1 | 2 | 3 | 4 | 4 |
| 3 | 3 | 4 | 2 | 3 | 4 | 5 | 3 |
| 1 | 2 | 4 | 3 | 3 | 3 | 4 | 3 |
| 4 | 5 | 3 | 4 | 5 | 5 | 5 | 4 |
| 2 | 3 | 2 | 2 | 3 | 2 | 2 | 2 |
| 4 | 3 | 3 | 4 | 1 | 2 | 1 | 2 |
| 4 | 5 | 5 | 2 | 5 | 5 | 4 | 3 |
| 1 | 2 | 2 | 4 | 1 | 3 | 3 | 3 |
| 3 | 3 | 3 | 1 | 3 | 4 | 5 | 1 |
| 3 | 3 | 2 | 1 | 3 | 3 | 2 | 1 |
| 4 | 3 | 4 | 4 | 5 | 5 | 5 | 3 |
İlk 12 satır (toplam 48) · Bu örnekteki tüm sayılar SciPy 1.16.3 ve factor_analyzer 0.5.1 ile bağımsız olarak yeniden hesaplanır. Veriyi indirin (CSV)
Sekiz maddelik taslak formun iç tutarlılığı α = .80, %95 güven aralığı (Feldt) [.70, .87] olarak bulunur. Madde düzeyindeki sonuçlar:
Tablo 1
Sekiz maddelik taslak formun madde istatistikleri (N = 48)
| Madde | Düzeltilmiş madde-toplam r | Madde silinirse α |
|---|---|---|
madde_1 | .60 | .76 |
madde_2 | .53 | .77 |
madde_3 | .69 | .74 |
madde_4 | .33 | .80 |
madde_5 | .54 | .77 |
madde_6 | .74 | .73 |
madde_7 | .09 | .83 |
madde_8 | .58 | .76 |
Tek faktörlü bir modelde (en küçük artık çıkarımı) yedinci maddenin yükü .10, dördüncü maddenin yükü .36’dır; bu değerler yalnızca yol göstericidir, 48 kişilik bir ön deneme örneklemi faktör yapısı hakkında karar vermek için küçüktür.
Sonuçlar nasıl yorumlanır?
Altı madde beklendiği gibi işliyor: düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları .53 ile .74 arasında ve her biri çıkarıldığında α düşüyor. En güçlü madde altıncı maddedir (r = .74); çıkarılsaydı α = .73’e inerdi. Bu, iyi işleyen bir maddenin çıkarılmasının beklenen sonucudur.
Yedinci madde öbürlerinden açıkça ayrılıyor (r = .09); çıkarıldığında yedi maddelik formun iç tutarlılığı α = .83, %95 GA [.75, .90] olur. “Evimde hızlı bir internet bağlantısı var” maddesi içerikçe de bir tutum değil, bir olanak sorusudur. Madde ön elemede çıkarılır, bilgi gerekiyorsa demografik bölümde sorulur; içeriği yapıya yabancı bir maddenin aynı kalıbı güvenirlik analizi yazısındaki altıncı maddede ayrıntılı olarak anlatılır.
Bu örneğin asıl dersi dördüncü maddededir, çünkü sayılar burada kararı vermez. Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu r = .33; yaygın .30 ölçütünün hemen üstündedir. Madde çıkarılsa da α iki ondalıkta değişmez (α = .80); kazanç yok denecek kadar küçüktür. Madde ne yedinci madde gibi açıkça kopuk ne de öbür altı madde gibi güçlüdür; bu ara bölgede sınırın biraz altına ya da üstüne düşmek, 48 kişilik bir örneklemde rastlantıyla da olabilir.
Karar bu yüzden içerikten gelir. Madde uzaktan eğitimin bir bileşenini (kayıtlı dersler) soruyor; tutumun bir parçası olabilir ama öbür maddelerden daha dar bir yöne bakıyor. Onu ön denemede çıkarmak, sınırın hemen üstündeki bir değere ve küçük bir örnekleme dayanarak ölçeğin kapsamını daraltmak olur. Madde tutulur, ifadesi uzman görüşüyle gözden geçirilir ve geliştirme örnekleminde faktör analizinde izlenir.
Orada iki olasılık ayrılır:
- madde ortak faktöre zayıf ama tutarlı bir yükle bağlanırsa ölçekte kalır;
- kayıtlı derslerle ilgili başka maddelerle ayrı bir küme oluşturursa bu bir kapsam sorusudur ve yapının tanımına geri dönülür.
Son olarak, yedinci madde çıkarıldıktan sonra analiz yeniden yapılır. Her düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu öbür maddelerin toplamına göre hesaplandığı için, bir maddenin çıkması öbürlerinin değerlerini de değiştirir. Tablo 1’deki değerler sekiz maddelik form içindir.
Madde analizinde hangi maddenin tutulacağı, hangi ifadenin değişeceği ve kararların nasıl gerekçelendirileceği ölçeğin amacına bağlıdır ve çoğu zaman bir yöntem uzmanıyla tartışmayı gerektirir. Uzmanla Çalış analiz ve yöntem desteğidir; tezi ya da bölümlerini yazmak, bulguları yorumlamak ve savunmak araştırmacının kendi işidir. Madde analizi bir tez, makale ya da proje için yapılıyorsa desteğin kapsamı ve teslim edilenler ölçek geliştirme ve uyarlama desteği sayfasında anlatılır.
Madde analizi nasıl raporlanır?
Yöntem ya da bulgular bölümünde madde analizi şu bilgilerle verilir: ön deneme örnekleminin büyüklüğü, kullanılan göstergeler (düzeltilmiş mi düzeltilmemiş mi), karar ölçütleri, çıkarılan ya da değiştirilen maddeler ve her birinin gerekçesi. Örnek bir paragraf:
Sekiz maddelik taslak formun ön denemesinde (N = 48) iç tutarlılık α = .80, %95 GA [.70, .87] olarak bulunmuştur. Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonları incelendiğinde yedinci maddenin (r = .09) öbür maddelerle ilişkisiz olduğu görülmüştür. Madde, içeriği bir tutum değil bir olanak sorusu olduğu için formdan çıkarılmış; yedi maddelik formun iç tutarlılığı α = .83, %95 GA [.75, .90] olmuştur. Dördüncü maddenin (r = .33) çıkarılması iç tutarlılığı değiştirmediği ve içerikçe yapıyla ilgili olduğu için madde tutulmuş, ifadesi gözden geçirilmiştir.
Tablo hazırlanıyorsa her madde için düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu ve madde silinirse α birlikte verilir. Başarı testlerinde güçlük (p) ve ayırt edicilik (D) ya da nokta çift serili madde-toplam korelasyonu raporlanır.
Sık yapılan hatalar
Aşağıdaki yedi hata, zayıf bir maddenin iyi görünmesine ya da iyi işleyen bir maddenin gereksiz yere çıkarılmasına yol açar.
- Düzeltilmemiş madde-toplam korelasyonunu raporlamak. Madde toplamın içinde olduğu için korelasyon şişer; özellikle kısa ölçeklerde zayıf bir madde iyi görünür (Henrysson, 1963).
- Maddeyi yalnızca madde silinirse α yükseldiği için çıkarmak. Karar içerikle verilir. Kapsamı daraltan bir çıkarma, ölçeğin neyi ölçtüğünü değiştirir; bunun kapsam geçerliği sonuçları vardır.
- Birden çok maddeyi aynı anda çıkarmak. Her çıkarma öbür maddelerin değerlerini değiştirir. Maddeler birer birer değerlendirilir ve her adımda analiz yeniden yapılır.
- Alt boyutları olan bir ölçekte maddeleri ölçeğin toplamıyla ilişkilendirmek. Madde, ait olduğu alt boyutun toplamıyla ilişkilendirilir; başka bir boyutun maddeleri toplama karışırsa korelasyon yanıltıcı olur.
- Negatif korelasyonu “zayıf madde” diye okumak. Önce ters kodlama denetlenir; olumsuz yönlü bir madde çevrilmeden analize girmiş olabilir.
- %27 karşılaştırmasındaki anlamlılığı ayırt ediciliğin kanıtı saymak. Uç gruplar toplam puana göre seçildiği için fark neredeyse her zaman anlamlıdır; farkın büyüklüğü ve madde-toplam korelasyonu daha bilgilendiricidir (Preacher vd., 2005).
- Ön deneme örneklemindeki sayıları kesin saymak. Küçük örneklemde madde istatistikleri kararsızdır. Ön denemede verilen kararlar geliştirme örnekleminde yeniden sınanır.
Sık sorulan sorular
Düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu kaç olmalı?
Evrensel bir sınır yoktur. Yaygın uygulamada .30 altındaki maddeler incelemeye alınır, ama bu bir başlangıç noktasıdır. Sınırın biraz altındaki bir madde içerikçe vazgeçilmezse tutulabilir; negatif bir değer ise her zaman açıklama ister.
Madde-toplam korelasyonu ile madde-kalan korelasyonu aynı şey mi?
Madde-kalan korelasyonu, düzeltilmiş madde-toplam korelasyonunun öbür adıdır: madde, kendisi çıkarılmış toplamla ilişkilendirilir. Düzeltilmemiş madde-toplam korelasyonu ise maddeyi de içeren toplamla hesaplanır ve daha yüksek çıkar.
%27 alt-üst grup yöntemi mi, madde-toplam korelasyonu mu?
İkisi aynı soruya, maddenin kişileri ayırıp ayırmadığına yanıt verir. Madde-toplam korelasyonu bütün örneklemi kullanır ve uç grup karşılaştırmasının bilgi kaybını yaşamaz; bu yüzden çoğu durumda yeğlenir. Dergi ya da kurum %27 karşılaştırmasını istiyorsa ikisi birlikte raporlanabilir.
Madde analizi faktör analizinden önce mi yapılır?
Genellikle evet: ön deneme verisinde belirgin biçimde işlemeyen maddeler (ilişkisiz, yanlış kodlanmış ya da herkesin aynı yanıtı verdiği maddeler) faktör analizinden önce ayıklanır. Boyut yapısı ise açıklayıcı faktör analizi ile incelenir ve madde kararları faktör yükleriyle birlikte yeniden değerlendirilir.
Likert maddelerinde madde güçlüğü hesaplanır mı?
Doğru-yanlış ayrımı olmadığı için madde güçlüğü (p) hesaplanmaz. Onun yerine maddenin ortalaması ve yanıtların seçeneklere dağılımı incelenir. Tek maddenin nasıl betimleneceği Likert ölçeği analizi yazısında anlatılır.
Hazır ve uyarlanmış bir ölçek kullanıyorum; madde analizi yapmam gerekir mi?
Maddeleri değiştirmiyorsanız madde çıkarma kararı vermezsiniz; ama kendi örnekleminizde düzeltilmiş madde-toplam korelasyonlarına bakmak, kodlama hatalarını ve örnekleminizde işlemeyen maddeleri erken gösterir. Ölçeğin kendi örnekleminizdeki güvenirliği ve geçerlik kanıtları geçerlik ve güvenirlik yazısında anlatıldığı gibi raporlanır. Uyarlama sürecinin adımları ölçek uyarlama yazısındadır.
- #madde-analizi
- #olcek-gelistirme
- #psikometri
- #guvenirlik-analizi
Bilimsel inceleme
Makine öğrenmesi ve biyoistatistik alanlarında çalışır; sağlık, fen ve sosyal bilimlerde disiplinlerarası araştırmalarda istatistik danışmanlığı yürütür.
Kaynakça
- Clark, L. A., & Watson, D. (1995). Constructing validity: Basic issues in objective scale development. Psychological Assessment, 7(3), 309–319.
- Cortina, J. M. (1993). What is coefficient alpha? An examination of theory and applications. Journal of Applied Psychology, 78(1), 98–104.
- Crocker, L., & Algina, J. (1986). Introduction to classical and modern test theory. Holt, Rinehart and Winston.
- Ebel, R. L., & Frisbie, D. A. (1991). Essentials of educational measurement (5th ed.). Prentice Hall.
- Henrysson, S. (1963). Correction of item-total correlations in item analysis. Psychometrika, 28(2), 211–218.
- Kelley, T. L. (1939). The selection of upper and lower groups for the validation of test items. Journal of Educational Psychology, 30(1), 17–24.
- Preacher, K. J., Rucker, D. D., MacCallum, R. C., & Nicewander, W. A. (2005). Use of the extreme groups approach: A critical reexamination and new recommendations. Psychological Methods, 10(2), 178–192.
Kendi verinizde görün
Psychometric Studio ücretli planlarda açıktır; ücretsiz planda kapalıdır. Planları inceleyin
İlgili yazılar
Araştırma Yöntemleri
Madde Tepki Kuramı Nedir? Klasik Test Kuramından Farkı
Madde tepki kuramı, yanıt olasılığını kişinin örtük özelliği ve madde parametreleriyle modeller. Modeller, varsayımlar, bilgi fonksiyonu ve örnek.
Basira ·
Araştırma Yöntemleri
Ölçek Geliştirme Aşamaları: Kuramdan Puanlama Yönergesine
Ölçek geliştirme aşamaları: yapının tanımı, madde havuzu, uzman görüşü, ön deneme, madde analizi, AFA, güvenirlik, yeni örneklemde DFA ve puanlama yönergesi.
Basira ·
Araştırma Yöntemleri
Test Tekrar Test Güvenirliği Nasıl Hesaplanır?
Test tekrar test güvenirliği ICC ile nasıl hesaplanır? Pearson'ın yetersizliği, uygulama aralığı, SEM ve en küçük saptanabilir değişim, sentetik örnekle.
Basira ·