Ölçek Geliştirme Desteği ve Ölçek Uyarlama Çalışması
Son güncelleme:
Ölçek geliştirme desteği ve ölçek uyarlama çalışması desteği, yeni ya da başka bir dilden uyarlanan bir ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizlerinin Basira’nın Uzmanla Çalış hizmetinde bir uzman tarafından yürütülüp raporlanmasıdır. Analizler; ölçeğin yapısına, verinizin özelliklerine ve alanınızın uluslararası literatürüne göre seçilir. Teslim Türkçe, İngilizce ya da iki dilli çalışma raporu, danışan bilgi notu ve yöntem gerekçesinden oluşur. Teklifi onaylamadan ödeme yapmazsınız.
- Bir iş günü İlk yanıt: teklif ya da soru
- Onaydan sonra ödeme Teklif 14 gün geçerli
- Gizlilik sözleşmesi KVKK uyumlu, veriler AB'de
- 30 gün soru hakkı Teslimden sonra, ücretsiz
Kimler için
İstatistik bilgisi gerekmez. Ölçeğinizi ve verinizi kendi cümlelerinizle anlatmanız yeterlidir; uzman kapsamı sizinle birlikte netleştirir.
Ölçek geliştirenler
Yüksek lisans ve doktora tezinde yeni bir ölçek kuran araştırmacılar. “Yüksek Lisans Tezi” ve “Doktora Tezi” formda ayrı çalışma türleridir; tıpta uzmanlık tezi için talep “Diğer” seçeneğiyle açılır.
Ölçek uyarlayanlar
Başka bir dilde geliştirilmiş bir ölçeğin yapısını yeni örneklemde sınaması gerekenler.
Makale ve proje yürütenler
Formda “Makale / Yayın”, “BAP Projesi” ve “TÜBİTAK Projesi” türleri de vardır.
Kendi analizini denetletmek isteyenler
Faktör analizini ya da güvenirlik hesabını kendisi yapmış, sonucun uzman gözüyle doğrulanmasını isteyenler.
Kurumların ve araştırma ekiplerinin ölçek geliştirme işleri Tahliz İstatistik’in kurumsal hizmetleri arasındadır: tahliz.com.
IBM SPSS Statistics, IBM’in tescilli markasıdır.
Bu hizmetin uzmanı
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Öğretim Üyesi
Uzmanla Çalış uzmanı · İstatistik danışmanı ve eğitmen
Basira blogundaki rehberlerin bilimsel gözden geçireni
Makine öğrenmesi ve biyoistatistik alanlarında çalışır; sağlık, fen ve sosyal bilimlerde disiplinlerarası araştırmalarda istatistik danışmanlığı yürütür.
Ne teslim edilir
Dosyalar analiz tamamlandığında talep sayfanıza yüklenir. Raporun dili ve tablolara grafik eklenip eklenmeyeceği talepte seçilir.
Çalışma raporu
Türkçe, İngilizce ya da iki dilli hazırlanır. APA 7’ye uygun yöntem anlatımı, bulgu tabloları ve şekiller içerir. İçerik analize göre değişir; güvenirlikte katsayılar, faktör analizinde uyum indeksleri ve yükler raporlanır. Varsayım denetimleri raporda yer alır.
Danışan bilgi notu
Uygulanan yöntemleri ve tabloların nasıl okunacağını açıklayan nottur. Danışmanınızla görüşmeye hazırlanırken başvurabileceğiniz bir kaynaktır; tez metni yerine geçmez.
Analiz planı ve yöntem gerekçesi
Hangi analizin neden seçildiği, varsayımların nasıl denetlendiği ve alternatif yöntemlerin neden tercih edilmediği literatüre dayanarak yazılır.
Teslimden sonra soru hakkı
Çalışmanız tamamlandıktan sonra 30 gün boyunca açıklama sorularınızı talep sayfasından ücretsiz sorabilirsiniz. Yeni bir analiz ya da yeni bir hakem revizyonu ayrıca tekliflendirilir.
Ölçeğin kuramsal çerçevesi, maddelerin yorumu ve tezin metni teslime girmez. Gerekçesi aşağıdaki “Akademik dürüstlük” bölümündedir.
Yöntem yaklaşımı
Temel istatistikten makine öğrenmesi ve yapay zekâ yöntemlerine kadar, çalışmanın gerektirdiği yöntem; araştırma sorusuna, veri yapısına ve alanın uluslararası literatürüne göre seçilir ve uygulanır. Seçimi uzman yapar; her kararın gerekçesi teslimdeki analiz planında yazılıdır.
- Araştırma sorusu ve desenHipotezler, ölçüm düzeyleri ve örneklem yapısı yöntemi belirler.
- Alanın literatürüTez, makale ya da proje hangi alandaysa o alanın uluslararası raporlama ve yöntem standartları izlenir.
- Varsayımlar ve duyarlılıkVarsayımlar denetlenir; sonuç bir varsayıma bağlıysa duyarlılık analizi raporlanır.
- Raporlamaİstatistik değeri, etki büyüklüğü ve güven aralığı APA 7’ye uygun biçimde birlikte verilir.
Kapsam geçerliği
Uzman panelinin puanlarından madde düzeyinde kapsam geçerlik oranı (Lawshe) ya da kapsam geçerlik indeksi hesaplanır.
Madde analizi
Madde ortalaması, yanıt dağılımı, düzeltilmiş madde-toplam korelasyonu ve madde çıkarılırsa güvenirlik; taban ve tavan etkisi.
Açımlayıcı faktör analizi (AFA)
Verinin faktör analizine uygunluğu (KMO, Bartlett testi), faktör sayısı ve maddelerin faktörlere yüklenişi.
Doğrulayıcı faktör analizi (DFA)
Önceden belirlenmiş yapının veriye uyumu uyum iyiliği indeksleriyle sınanır.
Güvenirlik ve yapı geçerliği
Cronbach alfa, McDonald omega ve test-tekrar test güvenirliği; birleşik güvenirlik, ortalama açıklanan varyans ve HTMT.
Ölçme değişmezliği
Puanlar gruplar ya da zamanlar arasında karşılaştırılacaksa biçimsel (konfigüral), metrik ve skaler değişmezlik sınanır.
Geliştirme ile uyarlamanın istatistik yükü farklıdır. Yeni bir ölçekte yapı genellikle önce AFA ile keşfedilir, sonra DFA ile sınanır. Uyarlamada özgün ölçeğin yapısı bellidir; asıl soru bu yapının yeni dilde ve yeni örneklemde korunup korunmadığıdır. Çeviri, geri çeviri, pilot uygulama ve madde havuzu çalışması istatistik analizinden önceki aşamalardır.
Analizler SPSS (lisanslı), R ve çalışmanın gerektirdiği öteki yazılımlarla yürütülür. Talebe veri dosyanızı (Excel, SPSS, R ya da metin), madde listesini içeren belgeyi (Word ya da PDF) ve varsa uzman panelinin puan tablosunu yükleyebilirsiniz.
Örnek çıktı: doğrulayıcı faktör analizi
Örnek çıktı Demo verisi
Aşağıdaki bölüm, Basira’nın demo verisiyle hazırlanmış bir çalışma raporu örneğidir. Gerçek bir teslimde yöntem, sizin çalışmanızın sorusuna göre seçilir.
Üç alt ölçekli, 24 maddelik bir ölçeğin yapısı doğrulayıcı faktör analiziyle sınandı; her alt ölçekte sekiz madde vardı (Q1–Q8, Q9–Q16, Q17–Q24). Maddeler beşli Likert tipindeydi ve madde yanıtlarında eksik veri yoktu (N = 400). Çok değişkenli normallik sağlanmadığı için model sağlam en çok olabilirlik (MLR) kestirimiyle kuruldu; Yuan–Bentler ölçeklenmiş χ² ve sağlam uyum indeksleri raporlandı. Maddeler beş kategorili olduğu için sürekli kabul edildi; böylece ω gözlenen toplam puan için hesaplanabildi. Aynı model, maddeler sıralı kabul edilerek polikorik korelasyonlarla WLSMV kestirimiyle yinelendi. Güvenirlik Cronbach α ve McDonald ω ile, yakınsak geçerlik ortalama açıklanan varyansla (AVE), ayırt edici geçerlik Fornell–Larcker ölçütü ve HTMT oranıyla değerlendirildi.
Model özeti. Üç faktörlü model veriyle uyumluydu (χ²YB(249) = 274.21, p = .131; CFI = .993, TLI = .992, RMSEA = .016, %90 GA [.000, .026], SRMR = .037). WLSMV kestiriminde uyum benzerdi (CFI = .990, TLI = .988, RMSEA = .021, %90 GA [.000, .033], SRMR = .039). Standartlaştırılmış yükler iki kestirim arasında en çok .064 farklılaştı.
Tablo 1
Alt Ölçeklerin Güvenirliği, Yakınsak ve Ayırt Edici Geçerliği (N = 400)
| Alt ölçek | Maddeler | α | ω | AVE | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Alt ölçek 1 | Q1–Q8 | .887 | .888 | .497 | .705 | .458 | .288 |
| Alt ölçek 2 | Q9–Q16 | .861 | .861 | .437 | .460 | .661 | .366 |
| Alt ölçek 3 | Q17–Q24 | .818 | .829 | .405 | .282 | .378 | .636 |
Not. α = Cronbach alfa; ω = McDonald omega, DFA yüklerinden hesaplanan birleşik güvenirlik; AVE = ortalama açıklanan varyans. Köşegendeki kalın değerler AVE’nin kareköküdür. Köşegenin altında faktörler arası korelasyonlar, üstünde HTMT oranları yer alır. Faktör korelasyonlarının %95 GA’ları 1–2 için [.365, .555], 1–3 için [.177, .387], 2–3 için [.277, .478]‘dir.
Şekil 1
Standartlaştırılmış Faktör Yükleri ve %95 Güven Aralıkları (Alt Ölçek 1: Q1–Q8, Alt Ölçek 2: Q9–Q16, Alt Ölçek 3: Q17–Q24)
Varsayım denetimi
Çarpıklık −0.81 ile 0.16, basıklık −0.67 ile 0.24 arasındaydı. Q24’te katılımcıların %36,75’i en yüksek seçeneği işaretledi.
Mardia çarpıklık p = .910; Mardia basıklık z = −4.66, p < .001. MLR kestirimi bu nedenle seçildi.
Model yakınsadı; negatif hata varyansı ya da 1’i aşan standartlaştırılmış yük yoktu.
En büyük korelasyon artığı .111’di ve .10’u aşan dört madde çifti vardı. En büyük değişiklik indeksi 8.68 (Q3 ile Q9 arasında hata kovaryansı); model değiştirilmedi.
HTMT en çok .458’di (eşik .85). Her alt ölçekte AVE’nin karekökü, faktör korelasyonlarından büyüktü.
Teknik sonuç. Üç faktörlü yapı veriyle uyumluydu (CFI = .993, RMSEA = .016, SRMR = .037). Q23 dışındaki 23 maddenin standartlaştırılmış yükleri .586 ile .759 arasındaydı. Q23’ün yükü .112’ydi (%95 GA [.002, .222]); madde çıkarıldığında alt ölçek 3’ün ω değeri .829’dan .856’ya yükseldi. Alt ölçeklerin α ve ω değerleri .818 ile .888 arasındaydı. AVE değerleri .405 ile .497 arasında kaldı ve .50 ölçütünün altındaydı. Ayırt edici geçerlik iki ölçütte de sağlandı. Bir maddenin ölçekte kalıp kalmayacağı içerik kararıdır; araştırmacı danışmanıyla birlikte karar verir.
Veri: Basira örnek veri setlerinden psikometri ölçeği (400 katılımcı, tohumla üretilmiş demo verisi; gerçek bir araştırmanın verisi değildir). Veri setinin belgesine göre Q23’e düşük ayırt edicilik, Q24’e tavan etkisi bilerek konmuştur. Bu bölüm teknik sonuçtur; bulguların yorumu ve akademik metin araştırmacıya aittir.
Süreç
Talepten teslime beş adım vardır.
- Talebinizi iletinÖlçeğin geliştirme mi uyarlama mı olduğunu, madde sayısını, beklenen alt boyutları ve örneklemi yazarsınız. Veri dosyasını, madde listesini ve varsa uzman panelinin puanlarını eklersiniz. Jüriden ya da dergiden önce yetişmesi gereken bir tarih varsa talepte belirtirsiniz.
- Teklifi alınUzman kapsamı değerlendirir. İlk yanıt bir iş günü içinde gelir; teklif 14 gün geçerlidir.
- OnaylayınÖdeme yalnız teklifi onayladıktan sonra istenir.
- İlerlemeyi izleyinTalebinizin durumunu talep sayfasından takip edersiniz.
- Teslim ve revizyonDosyalar talep sayfasına yüklenir. Revizyon hakkınız teklifte yazılıdır.
Süre ve ücret nasıl belirlenir
Ücret ve teslim süresi işin kapsamına göre belirlenir ve teklifte yazılır. Kapsamı istenen analizler belirler; yalnız güvenirlik katsayısı ile bütün bir faktör analizi çalışması aynı iş değildir.
Ödemeyi bölme
Bireysel ödemede tutarın yarısı işe başlarken, yarısı teslimde ödenebilir.
Kurumsal ödeme
BAP, TÜBİTAK ya da kurum bütçesiyle ödemede proforma fatura ve kurumun sipariş belgesiyle ilerlenir.
Kararsız mısınız
“Kararsızım / Yönlendirin” seçeneğiyle durumunuzu anlatın; ücretsiz ön değerlendirme ve net bir teklif alırsınız.
Sonuç anlatım oturumu
İsterseniz teslimden sonra uzmanla görüntülü bir oturumda tabloların ve uygulanan yöntemlerin üzerinden geçebilirsiniz. Oturum ücretli bir ektir; talepte belirtirseniz teklife eklenir.
Gizlilik ve veri güvenliği
Ölçek verisi çoğu zaman katılımcıların kişisel yanıtlarıdır. Veriler gizlilik sözleşmesi (NDA) kapsamında korunur, aktarımda ve depolamada şifrelenir ve KVKK’ya uygun işlenir. Gizlilik taahhüdü elektronik olarak onaylanır.
- Erişim
- Verinize yalnız talebinize atanan uzman ve hizmeti yürüten operatör erişir. Altyapı sağlayıcılarının rolü Gizlilik Taahhüdü’nün 4. maddesinde yazılıdır.
- Kullanım
- Veriniz başka bir amaçla işlenmez, yayımlanmaz, satılmaz ve başka bir müşterinin işinde kullanılmaz.
- Saklama yeri
- Yüklediğiniz veri ve dosyalar Avrupa Birliği’nde (Almanya, Frankfurt) saklanır.
- Silme
- Araştırma verileri iş tamamlandıktan ya da ödemesi alınmış talep iptal edildikten 30 gün sonra kalıcı olarak silinir; ödemesi yapılmadan bırakılan talepte bu süre son etkinlikten 90 gündür. Silmeden 7 gün önce bildirim yapılır.
- Kişisel veri
- Ad, okul numarası gibi tanıtıcı sütunları kurumunuzun politikalarına göre maskeleyerek yükleyebilirsiniz. Talepte verinin anonim olduğunu ya da özel nitelikli kişisel veri içermediğini, içeriyorsa ilgililerin açık rızasının alındığını beyan edersiniz.
Akademik dürüstlük
Teslim tekniktir. Ölçeğin kuramı, bulguların yorumu ve akademik metin araştırmacıya aittir; tez yazımı yapmıyoruz. Teklif kartı bu sınırı şöyle yazar: “Neler yapmıyoruz: tez ya da makale yazımı, veri üretme ya da sonuç uydurma.” Ölçek çalışmasında bu, toplanmamış katılımcı yanıtının üretilmemesi demektir; eksik verinin nasıl ele alındığı analiz planında yöntemiyle yazılır.
Teslim edilen
- Türkçe, İngilizce ya da iki dilli çalışma raporu
- Danışan bilgi notu
- Analiz planı ve yöntem gerekçesi
Yapılmayan
- Ölçeğin kuramsal çerçevesi ve maddelerin yorumu
- Tez ya da makale yazımı
- Veri üretme ya da sonuç uydurma
Her talepte şu iki beyan alınır:
Teslim edilecek analiz ve raporları kendi çalışmama kendi emeğimle bütünleştireceğimi; bağlı olduğum kurumun akademik dürüstlük kurallarına uyacağımı beyan ederim.
Teslim edilecek çıktıların teknik nitelikte olduğunu; bulguların yorumlanmasının ve akademik metnin yazımının bana ait olduğunu; teslim edilen içeriği olduğu gibi çalışmama aktarmayacağımı beyan ederim.
Teslimle birlikte yazılan açıklama metinleri sistemde taranır; çalışmaya özgü bir bulgu cümlesi yakalanırsa gönderim durur ve cümle teknik dille yeniden yazılır. Ölçek analizinde uzman desteği aldığınızı danışmanınıza bildirmenizi öneririz.
Basira blogundaki ölçek rehberlerinin bilimsel gözden geçireni de bu hizmetin uzmanı Doç. Dr. Hasan Yıldırım’dır; akademik profillerine yazar sayfasından ulaşılır.
Sık sorulan sorular
Hem ölçek geliştirme hem ölçek uyarlama çalışmasına destek veriyor musunuz?
Evet. Uzmanla Çalış’ın kapsamı en temel istatistiksel testlerden ölçek geliştirme ve uyarlamaya kadar uzanır. Talepte çalışmanın geliştirme mi uyarlama mı olduğunu yazmanız yeterlidir.
Ölçek geçerlik güvenirlik analizi nasıl istenir?
Talep formunda “Veri Analizi (Sıfırdan veya Yeniden)” amacını seçersiniz. Yalnız güvenirlik katsayısı ya da tek bir geçerlik analizi gerekiyorsa “Sadece spesifik tek bir analiz yapın” biçimi uygundur; formun bu biçim için verdiği örnekler arasında “Geçerlik-Güvenirlik” vardır. Ölçeğin bütün analizi gerekiyorsa “Tüm süreci baştan sona biz tamamlayalım” seçilir. Talebe veri dosyasını ve madde listesini eklersiniz.
AFA ve DFA aynı veriyle yapılabilir mi?
Aynı veride AFA ile bulunan yapıyı DFA ile doğrulamak yanıltıcıdır; DFA mümkünse yeni bir örneklemde yapılır. Tek veri seti varsa ve örneklem yeterince büyükse veri rastgele ikiye bölünüp AFA bir yarıda, DFA öteki yarıda yürütülebilir. Çalışmanızda hangi yolun izleneceğine uzman veriye ve desene bakarak karar verir; gerekçesi analiz planında yazılıdır.
Maddeleri ya da çeviriyi de siz hazırlar mısınız?
Maddelerin yazımı ve çevirisi standart kapsamda yer almaz. Bu desteği istiyorsanız talebinize yazın; uzman teklifte neyi üstlenip neyi üstlenmediğini belirtir. Uzmanla Çalış’ın kapsamı yöntem danışmanlığı, istatistiksel analiz, raporlama ve hakem görüşlerine teknik yanıt desteğidir.
Kendi yaptığım faktör analizini kontrol ettirebilir miyim?
Evet. “Revizyon & Analiz Doğrulama” amacındaki “Analiz Doğrulama / Check-up” seçeneği bunun içindir. Analiz yarım kaldıysa ya da hatalıysa “Veri Analizi” amacındaki “Geliştirme / Onarma” seçeneğiyle tamamlanır.
Faktör analizinin yorumunu da yazar mısınız?
Hayır. Çalışma raporu her analiz için uyum indekslerini, yükleri, güvenirlik katsayılarını ve varsayım denetimini verir. Bulguların yorumu ve akademik metin size aittir.
Ölçek analizini kendim yürütebilir miyim?
Evet. Basira’nın Psikometri Stüdyosu Akademik planda yer alır ve AFA, DFA, güvenirlik, madde analitiği, ölçüm değişmezliği ve kapsam geçerliği adımlarını içerir. Uzmanla Çalış için abonelik gerekmez.
Teslimden sonra soru sorabilir miyim?
Evet. İş tamamlandıktan sonraki 30 gün içinde açıklama sorularınızı talep sayfasından ücretsiz sorarsınız. Yeni bir analiz ya da yeni bir hakem revizyonu ayrıca tekliflendirilir.
Çalışmanızı anlatın, net bir teklif alın
Talep formunda çalışmanızı ve beklentinizi kısaca yazın. Uzman bir iş günü içinde teklif ya da soruyla döner.
+90 543 860 71 70 · Yalnızca WhatsApp · Hat saatleri: Pazartesi–Cumartesi 08:00–19:00