Korelasyon Tablosu Nasıl Yapılır? APA 7 Örneği
Basira Editör Ekibi · · 9 dk okuma · Güncellendi: 16 Kasım 2026 · Bilimsel inceleme: Doç. Dr. Hasan Yıldırım
Aa Yazı boyutu
Anahtar çıkarımlar
- Korelasyon tablosu her değişken çiftinin katsayısını bir matriste verir; APA 7'de değişkenler numaralanır, ortalama ve standart sapma ilk sütunlarda, katsayılar köşegenin altında yer alır.
- Katsayılar iki ondalıkla ve baştaki sıfır olmadan yazılır (r = .67); anlamlılık yıldızla gösteriliyorsa eşikler notta açıklanır.
- Katsayı tablo düzeyinde seçilir: değişkenlerden biri sıralı ölçekteyse ya da belirgin biçimde normal dışıysa (|çarpıklık| > 2 ya da |fazla basıklık| > 7) bütün tablo Spearman, değilse Pearson katsayısıyla verilir; öteki katsayının matrisi duyarlılık analizi olarak raporlanır.
- Eksik veri varsa katsayıların hangi örneklemle hesaplandığı (çiftler bazında silme ya da liste bazında silme) ve n aralığı notta yazılır.
- Büyük örneklemde çok küçük katsayılar da anlamlı çıkar; tablo yıldızlara göre değil katsayının büyüklüğüne ve güven aralığına göre okunur.
İçindekiler
Korelasyon tablosu, bir araştırmadaki sayısal değişkenlerin her çifti arasındaki korelasyon katsayısını tek bir matriste gösteren tablodur. APA 7 biçiminde değişkenler numaralanır, ilk sütunlarda ortalama ve standart sapma verilir, katsayılar köşegenin altına iki ondalıkla ve baştaki sıfır olmadan yazılır; anlamlılık yıldızla gösteriliyorsa eşikler tablonun notunda açıklanır.
Tezlerde korelasyon tablosu iki yerde görülür: ilişkisel bir araştırma sorusunun ana bulgusu olarak ve bir regresyon modelinden önce, değişkenlerin birbiriyle ilişkisini gösteren ön tablo olarak. İlişkisel tarama deseninin hangi sorulara cevap verdiği tarama modeli yazısında, katsayıların kendisi ve hangi katsayının ne zaman kullanıldığı korelasyon analizi yazısında anlatılır. Bu yazı tablonun kuruluşuna ve okunuşuna odaklanır; analizin tez sürecindeki yeri tez istatistik analizi yol haritasındadır.
Korelasyon tablosu APA 7’ye göre nasıl raporlanır?
APA 7 korelasyon tablosu beş öğeden oluşur: numaralı değişken listesi, betimsel sütunlar, köşegenin altındaki katsayılar, anlamlılık gösterimi ve not (American Psychological Association, 2020).
- Numaralı değişkenler. Satırlarda değişkenlerin adı numarasıyla yazılır (1. Yaş, 2. VKİ…); sütun başlıklarında yalnız numaralar kullanılır. Böylece uzun değişken adları sütunları genişletmez.
- Betimsel sütunlar. Her değişkenin ortalaması (M) ve standart sapması (SS) katsayılardan önce gelir. Okur bir katsayıyı yorumlarken değişkenin ölçeğini ve yayılımını aynı satırda görür.
- Alt üçgen. Matris köşegene göre simetriktir; aynı katsayıyı iki kez yazmamak için yalnız köşegenin altı doldurulur. Köşegene tire (—) konur. Ölçeklerin iç tutarlılık katsayıları (Cronbach alfa) varsa bazı tablolarda köşegende, parantez içinde verilir; bu durumda notta belirtilir.
- Anlamlılık. Katsayının yanına yıldız konur ve eşikler notta yazılır: *p < .05. **p < .01. ***p < .001. Yıldız yerine katsayının altına tam p değeri ya da güven aralığı yazmak da APA 7’ye uygundur; önemli olan bütün tablolarda aynı yolun izlenmesidir.
- Not. Hangi katsayının hesaplandığı (Pearson ya da Spearman), örneklem büyüklüğü ve eksik veri varsa katsayıların nasıl bir örneklemle hesaplandığı notta yer alır.
Katsayılar 1’i aşamadığı için baştaki sıfır yazılmaz: r = .67, r = −.13. Ondalık sayısı iki basamaktır ve bütün tabloda aynıdır. Tablonun numara, başlık ve çizgi düzeni bütün APA tablolarında ortaktır; bu genel kurallar APA 7’ye göre istatistik raporlama yazısındadır.
Hangi korelasyon katsayısı tabloya girer?
Bu blogdaki test seçimi yazılarının yazılı karar kuralı katsayıyı hücre hücre değil, tablonun bütünü için seçer.
Değişkenlerden biri sıralı ölçekteyse (öyle beyan edilmişse ya da, beyan yoksa, en çok 7 farklı tam sayı değer alıyorsa) ya da belirgin biçimde normal dışıysa (|çarpıklık| > 2 ya da |fazla basıklık| > 7; yanlılığı düzeltilmiş G₁ ve G₂) bütün tablo Spearman sıra korelasyonuyla verilir ve Pearson matrisi duyarlılık analizi olur; değilse tablo Pearson katsayısıyla verilir ve Spearman matrisi duyarlılık analizidir. Bu sınırlar, West, Finch ve Curran’ın (1995) yapısal eşitlik modellemesi için önerdiği belirgin normal dışılık ölçütleridir.
- Böylece bir tablo tek bir katsayı türü taşır.
- İki katsayı bir çiftte farklı sonuca varıyorsa bu raporda söylenir.
- Shapiro-Wilk gibi normallik testleri raporlanır, ama katsayı seçimini belirlemez; eşikler bir kesimdir, evrensel bir standart değildir.
Pearson katsayısı doğrusal, Spearman katsayısı monoton ilişkiyi ölçer; belirgin çarpıklıkta ve aykırı değerlerde iki katsayı birbirinden ayrışabilir, bu yüzden kural böyle bir veride Spearman’ı birincil yapar.
Normal dışı verilerde Pearson katsayısının anlamlılık testi birinci tür hatayı şişirebilir ve gücü düşürebilir; on iki yöntemi karşılaştıran iki benzetim çalışmasında, örneklem 20 ya da daha büyükken bu iki hatayı en çok azaltan yol, veriyi sıra temelli ters normal dönüşümle normal biçime getirip Pearson testini uygulamak olmuştur (Bishara ve Hittner, 2012). Katsayıların tanımı ve hangisinin ne zaman kullanıldığı korelasyon analizi, hesapları Pearson korelasyon analizi ve Spearman korelasyon analizi yazılarındadır.
Değişkenler hangi sırayla dizilir?
Değişkenlerin sırası araştırmanın mantığını izler: önce demografik ya da kontrol değişkenleri, sonra yordayıcılar, en sonda sonuç değişkeni. Bu sıra, sonradan kurulacak regresyon tablosuyla aynı olduğunda okur iki tabloyu kolayca karşılaştırır. Ölçek alt boyutları varsa alt boyutlar toplam puanın hemen ardından, aynı blok içinde verilir.
Eksik veri tabloya nasıl yansır?
Eksik veri varken her katsayı iki yoldan biriyle hesaplanır.
- Çiftler bazında silmede (pairwise) her katsayı o iki değişkende verisi tam olan herkesle hesaplanır; katsayıların n’leri farklı olabilir.
- Liste bazında silmede (listwise) bütün değişkenlerde verisi tam olanlar kullanılır; bütün katsayılar aynı n’ye dayanır.
Hangisinin kullanıldığı ve n aralığı notta yazılır. Tablo bir regresyonun ön tablosuysa regresyonla aynı örneklemi, yani liste bazında silmeyi kullanmak iki tablonun tutarlı olmasını sağlar. Eksik verinin miktarı ve nasıl ele alındığı raporlama standartlarının istediği bilgilerdendir (Appelbaum vd., 2018).
İki grubun korelasyonları tek tabloda nasıl verilir?
Araştırma iki grubu karşılaştırıyorsa (kadın ve erkek, iki okul türü) iki ayrı tablo yerine matrisin iki yarısı kullanılabilir. Bir grubun katsayıları köşegenin altına, öteki grubunkiler köşegenin üstüne yazılır; her grubun ortalama ve standart sapması ayrı sütunlarda verilir. Notta hangi yarının hangi gruba ait olduğu ve her grubun n’si yazılır. Bu düzen, aynı çiftin iki gruptaki katsayısını göz hizasında karşılaştırmayı sağlar.
Dikkat
İki katsayının birbirinden farklı görünmesi, gruplar arasında ilişkinin farklı olduğunu kanıtlamaz. Örneğin bir grupta .30, ötekinde .15 olan iki katsayının farkı küçük gruplarda şansa bağlı olabilir. Bu fark bir araştırma sorusuysa iki bağımsız korelasyonun karşılaştırılması ya da etkileşim terimli bir regresyon modeliyle ayrıca sınanır; tablo yalnız betimler.
Örnek: altı değişkenli bir korelasyon tablosu
Tablo 2, benzetimle üretilmiş 800 katılımcılı bir sağlık anketi veri setinden R 4.5.1 ile hesaplanmıştır; sayılar gerçek kişilere ait değildir. Aynı veri setinin demografik tablosu tezde demografik değişkenler yazısındadır. Fiziksel aktivite puanında 40 katılımcının verisi eksiktir; öteki değişkenler tamdır. Bu tablo bir regresyonun ön tablosu olarak değil, değişkenler arasındaki ilişkileri betimlemek için kurulduğundan çiftler bazında silme kullanılmıştır.
Katsayı seçimi için önce kuralın girdileri hesaplanmıştır. Altı değişkenin hiçbiri sıralı değildir (en az 67 farklı değer) ve hiçbirinde belirgin normal dışılık yoktur: çarpıklık katsayıları (G₁) −0.28 ile 0.12, fazla basıklık katsayıları (G₂) −0.34 ile 0.22 arasındadır. Bu yüzden tablo Pearson katsayısıyla verilmiş, Spearman matrisi duyarlılık analizi olarak hesaplanmıştır. Aynı veri setindeki aylık gelir (G₁ = 3.55) tabloya eklenseydi, tek bir değişken yüzünden bütün tablo Spearman katsayısıyla verilirdi.
Tablo 2
Değişkenlere İlişkin Betimsel İstatistikler ve Pearson Korelasyon Katsayıları
| Değişken | M | SS | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Yaş (yıl) | 47.97 | 14.62 | — | ||||
| 2. Vücut kitle indeksi | 27.13 | 4.58 | .07 | — | |||
| 3. Sistolik kan basıncı | 123.98 | 15.40 | .24*** | .04 | — | ||
| 4. Glukoz | 95.19 | 14.58 | .05 | .43*** | .08* | — | |
| 5. Fiziksel aktivite puanı | 54.91 | 17.76 | −.13*** | .06 | −.10** | .01 | — |
| 6. Ruh sağlığı puanı | 57.41 | 12.81 | −.05 | .00 | −.04 | .04 | .67*** |
Not. N = 800. Fiziksel aktivite puanını içeren katsayılar bu değişkende verisi olan 760 katılımcıyla, ötekiler 800 katılımcıyla hesaplanmıştır (çiftler bazında silme). Spearman sıra korelasyonu katsayıları Pearson katsayılarından en çok .02 farklıdır. *p < .05. **p < .01. ***p < .001.
Alt üçgen kullanıldığı için sütun numaraları 1–5’tir; 6. değişkenin sütunu boş kalacağından yazılmaz. Tablo numarası 2’dir, çünkü bu örnekte ilk tablo aynı örneklemin demografik tablosudur.
Korelasyon tablosu nasıl okunur ve yorumlanır?
Bir korelasyon tablosu dört adımda okunur: önce en güçlü ilişkiler, sonra işaretler, sonra büyüklüğün anlamı, en sonda anlamlılık. Yıldızlardan başlamak, büyük örneklemde tabloyu yanlış okumanın en kısa yoludur.
- En güçlü ilişkiyi bulun. Tablo 2’de en büyük katsayı fiziksel aktivite puanı ile ruh sağlığı puanı arasındadır (r = .67). Onu vücut kitle indeksi ile glukoz (r = .43) ve yaş ile sistolik kan basıncı (r = .24) izler.
- İşarete bakın. Eksi işaret ters yönlü ilişkiyi gösterir: yaşı yüksek olanlarda fiziksel aktivite puanı ortalama olarak biraz daha düşüktür (r = −.13). İşaret ilişkinin gücü hakkında bilgi vermez; −.13 ile .13 aynı güçtedir.
- Büyüklüğü yorumlayın. Katsayının karesi ortak varyansı verir: r = .67 iki puanın varyansının yaklaşık %45’inin ortak olduğunu, r = .13 ise yaklaşık %2’sinin ortak olduğunu gösterir. Bireysel farklılıklar alanındaki yayımlanmış meta-analizlerin taranmasıyla elde edilen kılavuz .10, .20 ve .30 değerlerini sırasıyla görece küçük, tipik ve görece büyük etki olarak önerir (Gignac ve Szodorai, 2016). Bu eşikler alandan alana değişen kaba ölçütlerdir; katsayı her zaman araştırmanın bağlamında yorumlanır (Schober vd., 2018).
- Anlamlılığı en son okuyun. 800 kişilik bir örneklemde .08 gibi çok küçük bir katsayı da anlamlı çıkabilir. Sistolik kan basıncı ile glukoz arasındaki katsayı buna örnektir: r(798) = .08, p = .021, %95 GA [.01, .15]. Güven aralığının üst sınırı bile küçük bir ilişkiyi gösterir.
Bu son çift duyarlılık analizinin neden raporlandığını da gösterir. Aynı çiftte Spearman katsayısı rₛ = .07, p = .054’tür; yani .05 düzeyinde Pearson anlamlı, Spearman anlamsızdır. İki katsayı büyüklük olarak neredeyse aynıdır ve ayrışma yalnız p değerinin .05 sınırının iki yanına düşmesinden kaynaklanır. Doğru rapor, iki sonucu da vermek ve ilişkinin her iki ölçüyle de çok küçük olduğunu söylemektir; yıldıza dayanarak “kan basıncı ile glukoz ilişkilidir” diye bir bulgu kurmak sonucu olduğundan güçlü gösterir.
Tablodaki katsayı sayısı arttıkça çoklu karşılaştırma sorunu büyür. Altı değişkenli tabloda 15 katsayı vardır; hiçbir değişken gerçekte ilişkili olmasa bile .05 düzeyinde beklenen yanlış anlamlı sonuç sayısı 15 × .05 = 0.75’tir. Tablo keşif amaçlıysa bu durum notta ya da metinde belirtilir.
Katsayılar tek tek hipotez olarak sınanıyorsa p değerleri düzeltilir. Holm düzeltmesi testler arasındaki bağımlılık ne olursa olsun aile boyu birinci tür hatayı denetler (Holm, 1979). Yanlış keşif oranını denetleyen Benjamini-Hochberg düzeltmesi bağımsız testler için kanıtlanmıştır (Benjamini ve Hochberg, 1995); aynı değişkeni paylaşan katsayılar birbirinden bağımsız olmadığı için bu düzeltme seçildiyse sınırlılığı notta belirtilir.
Bulgu metinde nasıl yazılır?
Metin tablodaki bütün katsayıları tekrarlamaz; araştırma sorusuyla ilgili ilişkileri, tam istatistikle ve güven aralığıyla verir:
Tezde nasıl yazılır
Değişkenler arasındaki ilişkiler Tablo 2’de verilmiştir. Fiziksel aktivite puanı ile ruh sağlığı puanı arasında pozitif ve görece büyük bir ilişki bulunmuştur, r(758) = .67, p < .001, %95 GA [.63, .71]. Yaş ile sistolik kan basıncı arasında pozitif ve tipik büyüklükte bir ilişki vardır, r(798) = .24, p < .001, %95 GA [.18, .31].
Örnekteki “görece büyük” ve “tipik” etiketleri yukarıdaki tek ölçütten, Gignac ve Szodorai’nin (2016) .10, .20 ve .30 eşiklerinden gelir; tezde hangi ölçüt kullanıldıysa yöntem bölümünde adıyla yazılır ve bütün bulgularda aynı ölçüt kullanılır. Parantez içindeki sayı serbestlik derecesidir ve n − 2’ye eşittir; fiziksel aktivite çiftinde 760 − 2 = 758’dir. Korelasyon yön ve güç bildirir, neden-sonuç bildirmez: “fiziksel aktivite ruh sağlığını artırır” yazılmaz, “ilişkilidir” yazılır. Bu ayrım korelasyon ve nedensellik yazısında örneklerle anlatılır.
Korelasyon tablosunda sık yapılan hatalar nelerdir?
Korelasyon tablosundaki hataların çoğu programın çıktısını düzenlemeden aktarmaktan doğar.
| Hata | Doğrusu | Neden |
|---|---|---|
| Matrisin iki yarısını da doldurmak | Yalnız alt üçgen | Aynı katsayı iki kez yazılır, tablo kalabalıklaşır |
0.67, -0.13 | .67, −.13 | 1’i aşamayan değerde baştaki sıfır yazılmaz |
| Her hücreye p ve n satırı eklemek | Yıldız ya da tek satır p; n notta | Program çıktısındaki üç satırlık hücre okunmaz |
| Katsayı türünü yazmamak | Notta “Pearson” ya da “Spearman” | Okur hangi ilişkinin (doğrusal mı, monoton mu) ölçüldüğünü bilemez |
| Eksik veriyi belirtmemek | n aralığı ve silme yöntemi notta | Katsayılar farklı örneklemlerden gelebilir |
| Yıldıza göre yorumlamak | Büyüklüğe ve güven aralığına göre yorumlamak | Büyük örneklemde .08 de anlamlıdır |
| Sonuç değişkenini tablonun ortasına koymak | Sonuç değişkeni en sonda | Okur yordayıcılarla ilişkisini tek satırda görür |
| Tabloda Pearson ve Spearman hücrelerini karıştırmak | Tek katsayı türü; öteki matris duyarlılık analizi | Okur hücreleri birbiriyle karşılaştıramaz |
Korelasyon katsayısının kendisi bir etki büyüklüğüdür; tabloya ayrıca d ya da η² eklemek gerekmez. Etki büyüklüğü ölçülerinin birbirine çevrilmesi etki büyüklüğü yazısındadır.
Tablonuzda hangi katsayının birincil olacağı ve tablonun nasıl kurulacağı konusunda bir istatistikçinin görüşü gerekirse, tez istatistik analizi için Uzmanla Çalış sayfası bu desteğin kapsamını anlatır.
Sık sorulan sorular
Korelasyon tablosunda köşegene ne yazılır?
Korelasyon tablosunun köşegenine genellikle tire (—) konur, çünkü bir değişkenin kendisiyle korelasyonu 1’dir ve bilgi taşımaz. Ölçeklerin iç tutarlılık katsayıları tabloda verilecekse köşegene parantez içinde yazılabilir; bu durumda notta açıklanır.
Korelasyon tablosunda yıldız mı, tam p değeri mi kullanılır?
Yıldız da tam p değeri de APA 7’ye uygundur. Yıldız kullanılıyorsa eşikler notta yazılır ve bütün tablolarda aynı eşikler kullanılır. Metinde ise tam p değeri verilir: p = .021 gibi.
Kaç değişken tek bir korelasyon tablosuna girer?
Tek bir korelasyon tablosuna girecek değişken sayısı için kesin bir sınır yoktur; tablo bir sayfaya sığmalı ve okunur kalmalıdır. On ya da daha fazla değişken varsa ölçek alt boyutlarını ayrı bir tabloya almak ya da tabloyu araştırma sorularına göre bölmek okunurluğu artırır.
Pearson ve Spearman katsayıları aynı tabloda verilebilir mi?
Pearson ve Spearman katsayıları aynı tabloda birincil katsayı olarak karıştırılmaz. Bu blogdaki karar kuralı katsayı türünü bütün tablo için bir kez seçer; öteki katsayının matrisi duyarlılık analizidir. Bu matris, sonuç değişmiyorsa notta tek cümleyle, bir çiftte değişiyorsa ayrı bir tabloda ya da metinde verilir.
SPSS gibi programların korelasyon çıktısı doğrudan teze konabilir mi?
SPSS gibi programların korelasyon çıktısı doğrudan teze konmaz. Program her hücreye katsayı, anlamlılık ve n satırı yazar ve matrisin iki yarısını da doldurur. Tez tablosu bu çıktıdan alt üçgen, iki ondalık ve tek bir not olarak yeniden kurulur.
- #korelasyon-analizi
- #apa-7
- #pearson-r
- #tez-istatistik-analizi
- #akademik-yazim
Bilimsel inceleme
Makine öğrenmesi ve biyoistatistik alanlarında çalışır; sağlık, fen ve sosyal bilimlerde disiplinlerarası araştırmalarda istatistik danışmanlığı yürütür.
Kaynakça
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.).
- Appelbaum, M., Cooper, H., Kline, R. B., Mayo-Wilson, E., Nezu, A. M., & Rao, S. M. (2018). Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report. American Psychologist, 73(1), 3–25.
- Benjamini, Y., & Hochberg, Y. (1995). Controlling the false discovery rate: A practical and powerful approach to multiple testing. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 57(1), 289–300.
- Bishara, A. J., & Hittner, J. B. (2012). Testing the significance of a correlation with nonnormal data: Comparison of Pearson, Spearman, transformation, and resampling approaches. Psychological Methods, 17(3), 399–417.
- Gignac, G. E., & Szodorai, E. T. (2016). Effect size guidelines for individual differences researchers. Personality and Individual Differences, 102, 74–78.
- Holm, S. (1979). A simple sequentially rejective multiple test procedure. Scandinavian Journal of Statistics, 6(2), 65–70.
- Schober, P., Boer, C., & Schwarte, L. A. (2018). Correlation coefficients: Appropriate use and interpretation. Anesthesia & Analgesia, 126(5), 1763–1768.
- West, S. G., Finch, J. F., & Curran, P. J. (1995). Structural equation models with nonnormal variables: Problems and remedies. In R. H. Hoyle (Ed.), Structural equation modeling: Concepts, issues, and applications (pp. 56–75). Sage.
Analizinizi şimdi yapın
Basira’da kendiniz yapın
Verinizi yükleyin; Basira doğru testi önerir, varsayımları denetler ve sonucu raporlar.
Ücretsiz deneyin Panele gitUzmanla çalışın
Tez ya da makaleniz için doktora düzeyinde uzmanlar analizinizi yapar veya denetler.
Nasıl çalışır?İlgili yazılar
Akademik Yazım
Bulgular Bölümü Nasıl Yazılır? Tezde Sıra, Tablo ve Örnek
Bulgular bölümü nasıl yazılır? Betimsel istatistikler, varsayım denetimi, hipotezlerin sırayla sınanması, tablo yerleşimi, tartışmadan ayrım ve bir örnek.
Basira ·
Akademik Yazım
Regresyon Tablosu Nasıl Yapılır ve Yorumlanır?
Regresyon tablosu APA 7'ye göre nasıl kurulur: B, SH, güven aralığı, β, t ve p sütunları, hiyerarşik modelde R² değişimi ve örnek bir tablonun okunuşu.
Basira ·
Akademik Yazım
Demografik Değişkenler: Tezde Betimsel Tablo Nasıl Kurulur?
Tezde demografik değişkenler nasıl raporlanır: hangi değişkene sayı ve yüzde, hangisine ortalama ya da ortanca verilir, APA 7 tablo örneği ve sık hatalar.
Basira ·