Regresyon Tablosu Nasıl Yapılır ve Yorumlanır?

Basira Editör Ekibi · · 10 dk okuma · Güncellendi: 18 Kasım 2026 · Bilimsel inceleme: Doç. Dr. Hasan Yıldırım

Aa Yazı boyutu
Yazı boyutu

Anahtar çıkarımlar

  • APA 7 regresyon tablosu her yordayıcı için B, standart hata, %95 güven aralığı, β, t ve p değerini; model için R², düzeltilmiş R² ve F değerini verir.
  • Hiyerarşik regresyonda her adım ayrı bir blokta gösterilir ve her adımın açıklanan varyansa katkısı ΔR² ile, anlamlılığı F değişimi ile raporlanır.
  • Kategorik yordayıcıların kodlaması (ör. kadın = 1, erkek = 0) tabloda ya da notta yazılır; aksi hâlde katsayının yönü okunamaz.
  • Tablo önce model düzeyinde (R², ΔR²), sonra katsayı düzeyinde okunur; bir katsayının adımdan adıma değişmesi değişkenlerin paylaştığı varyansı gösterir.
  • β katsayıları yordayıcıların önemini tek başına sıralamaz; yordayıcılar ilişkiliyse aynı varyansı paylaşırlar.

İçindekiler

İçindekiler

Regresyon tablosu, bir regresyon modelindeki her yordayıcı için katsayıyı (B), standart hatayı, güven aralığını, standartlaştırılmış katsayıyı (β) ve anlamlılığı, modelin bütünü için de R² ve F değerini bir arada veren tablodur. Hiyerarşik regresyonda yordayıcılar adım adım eklendiği için tablo her adımı ayrı bir blokta gösterir ve her adımın açıklanan varyansa katkısını (ΔR²) raporlar.

Regresyonun ne yaptığı ve türleri regresyon analizi nedir, çoklu doğrusal regresyonun varsayımları ve hesabı çoklu doğrusal regresyon yazısında anlatılır. Bu yazı analizin sonucunun tabloya nasıl döküleceğine ve tablonun nasıl okunacağına odaklanır. Örnek, korelasyon tablosu yazısındaki veri setinin devamıdır; analizin tez sürecindeki yeri tez istatistik analizi yol haritasındadır.

Regresyon tablosu APA 7’ye göre nasıl raporlanır?

APA 7 regresyon tablosunda her yordayıcı bir satırda, her istatistik bir sütunda yer alır; modelin özeti tablonun altında ya da ayrı bir tabloda verilir (American Psychological Association, 2020).

SütunNe gösterirYazım
BYordayıcı bir birim artınca bağımlı değişkendeki beklenen değişim (öteki yordayıcılar sabitken)İki ondalık, baştaki sıfırla: 0.49, −0.06
SHB’nin standart hatasıİki ondalık
%95 GAB’nin güven aralığı[0.45, 0.52]
βStandartlaştırılmış katsayı: değişkenler standart puana çevrildiğinde BÇoğunlukla baştaki sıfırsız: .68
tB / SHİki ondalık
pKatsayının anlamlılığıÜç ondalık ya da < .001

Modelin bütünü için R², düzeltilmiş R², F ve serbestlik dereceleri verilir. Nicel araştırma raporlama standartları katsayıların yanında güven aralıklarını ve modelin hangi örneklemle kurulduğunu da ister (Appelbaum vd., 2018); eksik veri nedeniyle dışlanan katılımcı sayısı bu yüzden nottadır. İstatistik simgelerinin ve ondalıkların genel yazım kuralları APA 7’ye göre istatistik raporlama yazısındadır.

Tablonun okunabilmesi için iki bilgi daha gerekir. Birincisi kategorik yordayıcıların kodlamasıdır: “Cinsiyet (kadın = 1)” yazılmazsa B = 2.25 gibi bir katsayının kadınların mı erkeklerin mi daha yüksek puan aldığını gösterdiği anlaşılmaz. İkincisi sabit terimdir: bütün yordayıcılar sıfırken beklenen değerdir; yaşı sıfır olan bir katılımcı olmadığı için çoğu modelde yorumlanmaz, ama tabloda yer alır.

Standart ve hiyerarşik regresyon tablosu nasıl ayrılır?

Standart (eş zamanlı) çoklu regresyonda bütün yordayıcılar modele birlikte girer ve tablo tek bir bloktur. Hiyerarşik regresyonda yordayıcılar araştırmacının önceden belirlediği sırayla, bloklar hâlinde eklenir. Tipik kullanım, önce demografik ya da kontrol değişkenlerini girip sonra asıl ilgilenilen değişkenlerin bunların ötesinde ne kadar varyans açıkladığını sınamaktır.

Hiyerarşik tablonun iki ayırt edici öğesi vardır: her adımın katsayıları ayrı bir blokta verilir ve her adım için R² değişimi (ΔR²) ile bu değişimin F testi raporlanır. Blokların sırası veriye bakılarak değil, kuram ve araştırma sorusuyla belirlenir; sıra yöntem bölümünde gerekçelendirilir (Petrocelli, 2003). Hipotezin analiz planına nasıl bağlanacağı hipotez nasıl yazılır yazısındadır.

Dikkat

Sırayı istatistiksel ölçüte göre programa seçtiren adımsal (stepwise) yöntem hiyerarşik regresyon değildir ve keşif amaçlıdır; değişkenleri örnekleme özgü rastlantısal ilişkilere göre seçtiği için sonuçları başka örneklemde sık sık yinelenmez ve p değerleri iyimserdir (Thompson, 1995; Whittingham vd., 2006). Kuram sınayan bir tezde ana analiz olarak kullanılmaz.

İkiden fazla kategorili bir yordayıcı nasıl gösterilir?

Eğitim düzeyi gibi beş kategorili bir değişken modele dört kukla (0/1) değişkenle girer; kategorilerden biri referans olarak seçilir ve tabloda satırı olmaz. Her kuklanın katsayısı o kategorinin referans kategoriye göre farkıdır. Tabloda değişkenin adı bir başlık satırı olarak yazılır, kuklalar altında “Lisans (ref. = lise)” gibi referansı gösteren adlarla sıralanır. Referans kategori kuramsal olarak anlamlı ya da yeterince kalabalık bir kategori olmalıdır; birkaç kişilik bir kategoriyi referans seçmek bütün kukla katsayılarını kararsızlaştırır.

Değişkenin bütün olarak katkısı tek tek kuklaların p değerlerinden okunmaz. Dört kukla aynı adımda bir blok olarak girilir ve bloğun ΔR²’si ile F değişimi, eğitim düzeyinin modele katkısının testidir. Bu, hiyerarşik tablonun sağladığı bir kolaylıktır: kategorik bir değişkenin kendi adımı olduğunda katkısı tek satırda okunur.

Örnek: ruh sağlığı puanını yordayan iki adımlı model

Tablo 3 ve Tablo 4, benzetimle üretilmiş 800 katılımcılı bir sağlık anketi veri setinden R 4.5.1 ile hesaplanmıştır; sayılar gerçek kişilere ait değildir. Araştırma sorusu şudur: fiziksel aktivite, vücut kitle indeksi ve sigara kullanımı, yaş ve cinsiyetin ötesinde ruh sağlığı puanını yordar mı?

  • Adım 1: yaş (yıl) ve cinsiyet (kadın = 1, erkek = 0).
  • Adım 2: fiziksel aktivite puanı, vücut kitle indeksi ve sigara kullanımı (evet = 1, hayır = 0) eklenir.

Fiziksel aktivite puanı 40 katılımcıda eksik olduğu için iki adım da aynı 760 katılımcıyla kurulmuştur. İki model aynı örneklemle kurulmazsa ΔR² iki farklı örneklemin farkını da taşır ve yorumlanamaz.

Tablo 3

Ruh Sağlığı Puanını Yordayan Hiyerarşik Regresyon Analizinin Katsayıları

YordayıcıBSH%95 GAβtp
Adım 1
Sabit57.771.66[54.51, 61.04]34.74< .001
Yaş (yıl)−0.030.03[−0.10, 0.03]−.04−1.03.306
Cinsiyet (kadın = 1)2.250.92[0.44, 4.06].092.44.015
Adım 2
Sabit29.782.56[24.75, 34.81]11.63< .001
Yaş (yıl)0.050.02[0.00, 0.10].062.03.043
Cinsiyet (kadın = 1)0.810.69[−0.54, 2.16].031.18.240
Fiziksel aktivite puanı0.490.02[0.45, 0.52].6824.87< .001
Vücut kitle indeksi−0.060.08[−0.21, 0.09]−.02−0.83.404
Sigara (evet = 1)−0.590.78[−2.13, 0.95]−.02−0.75.452

Not. N = 760; fiziksel aktivite puanı eksik olan 40 katılımcı iki adımdan da dışlanmıştır. B = standartlaştırılmamış katsayı; SH = standart hata; GA = güven aralığı; β = standartlaştırılmış katsayı.

Tablo 4

Hiyerarşik Regresyon Modellerinin Özeti

ModelR²Düzeltilmiş R²ΔR²F değişimisdp
Adım 1.01.01.013.492, 757.031
Adım 2.46.45.45206.393, 754< .001

Not. Adım 2’deki modelin bütünü: F(5, 754) = 126.36, p < .001.

İki tablo tek bir tabloda da birleştirilebilir: model özeti katsayı tablosunun altına, her adımın son satırına eklenir. Yordayıcı sayısı az ise birleştirmek, çok ise bu örnekteki gibi ayırmak okunurluğu artırır.

Varsayım denetimleri tabloya değil metne girer. Bu modelde varyans şişirme faktörleri (VIF) 1.01 ile 1.03 arasındadır, yani yordayıcılar arasında sorun düzeyinde bir çoklu doğrusal bağlantı yoktur. Artıkların çarpıklığı ve fazla basıklığı sıfıra çok yakındır (G₁ = −0.08, G₂ = −0.01) ve kestirimin karesi ile küpü eklendiğinde model anlamlı biçimde iyileşmez, RESET F(2, 752) = 2.37, p = .094; doğrusallık varsayımına aykırı bir işaret yoktur.

Breusch-Pagan testi artıkların varyansının sabit olmadığına işaret etmez, BP(5) = 7.45, p = .189. Standartlaştırılmış artığı mutlak değerce 3’ü aşan 2 gözlem vardır ve en büyük Cook uzaklığı D = 0.019’dur; tek bir gözlemin sonucu belirlediğine dair bir işaret yoktur. Bu denetimlerin ne anlama geldiği çoklu doğrusal regresyon yazısında anlatılır.

Regresyon tablosu nasıl yorumlanır?

Regresyon tablosu yukarıdan aşağı değil, model düzeyinden katsayı düzeyine doğru okunur: önce modelin ne kadar varyans açıkladığı, sonra her adımın katkısı, en sonda tek tek katsayılar.

  1. Model ve adımlar. Yaş ve cinsiyet ruh sağlığı puanındaki varyansın yalnız %1’ini açıklar, R² = .01, F(2, 757) = 3.49, p = .031. Fiziksel aktivite, vücut kitle indeksi ve sigara eklenince açıklanan varyans %46’ya çıkar; ΔR² = .45, F(3, 754) = 206.39, p < .001. İkinci adımın yerel etki büyüklüğü Cohen’in ölçüsüyle f² = 0.82’dir; f², ΔR²’nin tam modelin açıklayamadığı varyansa oranıdır (Selya vd., 2012).
  2. Hangi yordayıcı? İkinci adımda anlamlı olan ve katsayısı büyük olan tek yeni yordayıcı fiziksel aktivitedir: öteki değişkenler sabitken fiziksel aktivite puanındaki 1 puanlık artış, ruh sağlığı puanında ortalama 0,49 puanlık artışla birliktedir, %95 GA [0.45, 0.52]. Vücut kitle indeksi ve sigaranın güven aralıkları sıfırı içerir.
  3. Adımdan adıma değişen katsayılar. Cinsiyet birinci adımda anlamlıdır (B = 2.25, p = .015), ikinci adımda değildir (B = 0.81, p = .240). Bu örneklemde kadınların fiziksel aktivite puanı ortalaması (M = 56.29) erkeklerinkinden (M = 53.40) yüksektir; cinsiyetin ruh sağlığıyla ilişkisinin büyük bölümü fiziksel aktiviteyle paylaşılan varyanstır. Yaşın katsayısı ise işaret değiştirir: birinci adımda B = −0.03, ikinci adımda B = 0.05’tir. Yaş fiziksel aktiviteyle ters yönde ilişkilidir (r = −.13) ve fiziksel aktivite sabit tutulunca yaşın kendi ilişkisi küçük ve pozitif görünür. Bu okuma bir aracılık analizi değildir ve nedensel yorum içermez; yalnız katsayıların adımlar arasında nasıl değiştiğini betimler.
  4. Sınırdaki katsayılar. Yaşın ikinci adımdaki katsayısı p = .043 ile anlamlıdır, ama güven aralığı [0.00, 0.10] sıfıra dayanır ve sınırdaki bir katsayı için dayanıklılık denetimi olarak heteroskedastisiteye dayanıklı (HC3) standart hatalarla hesaplandığında p = .053’tür (Hayes ve Cai, 2007). Böyle bir katsayı üzerine bir bulgu kurulmaz; “küçük ve kararsız bir ilişki” olarak raporlanır.

β ile önem sıralaması yapılır mı?

β katsayıları farklı birimlerdeki yordayıcıları aynı ölçeğe getirir; bu örnekte fiziksel aktivitenin β’sı (.68) öteki yordayıcılarınkinden açıkça büyüktür. Yine de yordayıcılar birbiriyle ilişkili olduğunda β tek başına bir önem sıralaması vermez, çünkü paylaşılan varyans hiçbir yordayıcının β’sına tam olarak yansımaz; göreli önem için baskınlık analizi ya da göreli ağırlıklar gibi ek ölçüler önerilir (Nathans vd., 2012). Kukla (0/1) değişkenlerin β’sı da yorumlanması güç bir sayıdır; kategorik yordayıcılar B ile, yani iki grubun puan farkı olarak yorumlanır.

Tablo ne zaman gerekmez?

Tek yordayıcılı bir modelde ya da iki yordayıcılı bir modelde bulgu metin içinde tam istatistikle verilebilir; birkaç sayı için tablo kurmak okura ek bir şey kazandırmaz. Tablolar çok sayıda sayıyı metinden daha derli toplu sunar (American Psychological Association, 2020), ama tablo için bir yordayıcı sayısı eşiği yoktur. Yordayıcı sayısı arttığında ya da model adım adım kurulduğunda katsayıları cümleye dizmek okunmaz hâle gelir ve tablo gerekir. Ara yol, katsayıları tabloda verip metinde yalnız araştırma sorusunun ilgilendiği katsayıyı tam istatistikle yazmaktır.

Bulgu metinde nasıl yazılır?

Tezde nasıl yazılır

Ruh sağlığı puanını yordayan iki adımlı hiyerarşik regresyon analizinin sonuçları Tablo 3 ve Tablo 4’te verilmiştir. Birinci adımda yaş ve cinsiyet ruh sağlığı puanındaki varyansın %1’ini açıklamıştır, F(2, 757) = 3.49, p = .031. İkinci adımda fiziksel aktivite, vücut kitle indeksi ve sigara kullanımı açıklanan varyansı anlamlı biçimde artırmıştır, ΔR² = .45, F(3, 754) = 206.39, p < .001. Bu artış fiziksel aktiviteden kaynaklanmaktadır, B = 0.49, %95 GA [0.45, 0.52], β = .68, p < .001; vücut kitle indeksi ve sigara kullanımı anlamlı yordayıcılar değildir.

Regresyon da korelasyon gibi ilişkiyi gösterir; kesitsel bir veride “fiziksel aktivite ruh sağlığını artırır” yazılmaz, “yordar” ya da “ilişkilidir” yazılır. Katsayı tablosunun önünde değişkenlerin korelasyon tablosu, onun önünde de demografik tablo verilir; demografik tablonun kuruluşu tezde demografik değişkenler yazısındadır. Tablo numaraları bu sırayı izler: demografik tablo Tablo 1, korelasyon tablosu Tablo 2 olduğu için bu yazıdaki katsayı tabloları Tablo 3 ve Tablo 4’tür.

Regresyon tablosunda sık yapılan hatalar nelerdir?

Regresyon tablosundaki hataların çoğu ya program çıktısını olduğu gibi aktarmaktan ya da model düzeyindeki bilgiyi atlamaktan doğar.

HataDoğrusuNeden
Yalnız β ve p vermekB, SH, %95 GA, β, t, pOkur etkinin ölçeğin kendi birimindeki büyüklüğünü göremez
Kukla değişkenin kodlamasını yazmamak”Cinsiyet (kadın = 1)“Katsayının yönü okunamaz
Hiyerarşik modelde yalnız son adımı vermekHer adımın bloğu ve ΔR²Adımın katkısı ve katsayıların değişimi görünmez
Adımları farklı örneklemlerle kurmakBütün adımlarda aynı örneklemΔR² iki örneklemin farkını da taşır
R² = 0.46, β = 0.68R² = .46, β = .681’i aşamayan değerde baştaki sıfır yazılmaz
Anlamsız katsayıyı “etkisi yoktur” diye yazmak”Anlamlı bir yordayıcı değildir”, güven aralığıylaGeniş bir aralık küçük bir etkiyle de uyumludur
Sırayı adımsal yöntemle programa seçtirmekSırayı kuramla önceden belirlemekAdımsal seçim örnekleme özgü sonuç verir

İpucu

Yordayıcının birimi de tablonun okunuşunu etkiler. Yaş gibi birimi küçük bir yordayıcının katsayısı iki ondalıkla B = 0.05 gibi görünür ve güven aralığı [0.00, 0.10] diye yuvarlanır. Yaş 10 yıllık birimle modele girilirse katsayı ve güven aralığı on kat büyür ve tabloda daha okunur olur; modelin uyumu değişmez. Birim değişikliği notta yazılır.

Tablolar arasındaki örneklem farkı da sık bir kafa karışıklığıdır. Korelasyon tablosu çiftler bazında silmeyle 760 ile 800 arasında değişen n’lerle, regresyon ise liste bazında silmeyle 760 kişiyle kurulduysa okur iki tablodaki farklı N’yi bir hata sanabilir. Regresyon tablosunun notunda dışlanan katılımcı sayısını yazmak bu soruyu yanıtlar. Korelasyon tablosunu da regresyon örneklemiyle hesaplamak öteki seçenektir; hangi yol seçildiyse iki tablonun notunda aynı açıklıkla belirtilir.

Hiyerarşik modelinizin blok sırasını ve tablolarını bir istatistikçiyle birlikte kurmak isterseniz Uzmanla Çalış tez istatistik analizi sayfası hizmetin neleri kapsadığını açıklar.

Sık sorulan sorular

Regresyon tablosunda B mi, β mı raporlanır?

Regresyon tablosunda B de β da raporlanır. B etkiyi değişkenin kendi biriminde gösterir ve güven aralığı onun içindir; β farklı birimlerdeki yordayıcıları aynı ölçekte gösterir. Yalnız birini vermek okurdan bilgi saklar.

Hiyerarşik regresyonda her adımın bütün katsayıları verilir mi?

Hiyerarşik regresyonda her adımın katsayı bloğu verilir, çünkü bir katsayının adımdan adıma nasıl değiştiği bulgunun parçasıdır. Yer sınırı olan bir makalede yalnız son adım verilebilir, ama ΔR² ve F değişimi her adım için yine raporlanır.

R² mi, düzeltilmiş R² mi yazılır?

Tabloda R² de düzeltilmiş R² de yazılır. R² örneklemde açıklanan varyanstır; düzeltilmiş R² yordayıcı sayısını hesaba katar ve kitledeki açıklanan varyansın daha az iyimser bir kestirimidir. Yordayıcı sayısı örneklem büyüklüğüne göre fazlaysa ikisi arasındaki fark büyür.

Sabit terim tabloya yazılır mı?

Sabit terim tabloya yazılır, ama çoğu modelde yorumlanmaz. Sabit, bütün yordayıcılar sıfırken beklenen değerdir; sıfır değeri anlamlı değilse (yaşı sıfır olan katılımcı gibi) yorumu da anlamlı değildir.

SPSS gibi programların regresyon çıktısı doğrudan teze konabilir mi?

SPSS gibi programların regresyon çıktısı doğrudan teze konmaz. Program model özetini, ANOVA tablosunu ve katsayıları ayrı tablolarda, gereğinden fazla ondalıkla verir. Tez tablosu bu çıktılardan seçilen değerlerle, APA 7 biçiminde yeniden kurulur.

  • #regresyon-analizi
  • #regresyon-modeli-yorumlama
  • #apa-7
  • #tez-istatistik-analizi
  • #akademik-yazim

Bilimsel inceleme

Doç. Dr. Hasan Yıldırım

Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Öğretim Üyesi

İnceleme tarihi:

Makine öğrenmesi ve biyoistatistik alanlarında çalışır; sağlık, fen ve sosyal bilimlerde disiplinlerarası araştırmalarda istatistik danışmanlığı yürütür.

Kaynakça

  1. American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.).
  2. Appelbaum, M., Cooper, H., Kline, R. B., Mayo-Wilson, E., Nezu, A. M., & Rao, S. M. (2018). Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report. American Psychologist, 73(1), 3–25.
  3. Hayes, A. F., & Cai, L. (2007). Using heteroskedasticity-consistent standard error estimators in OLS regression: An introduction and software implementation. Behavior Research Methods, 39(4), 709–722.
  4. Nathans, L. L., Oswald, F. L., & Nimon, K. (2012). Interpreting multiple linear regression: A guidebook of variable importance. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 17, Article 9.
  5. Petrocelli, J. V. (2003). Hierarchical multiple regression in counseling research: Common problems and possible remedies. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 36(1), 9–22.
  6. Selya, A. S., Rose, J. S., Dierker, L. C., Hedeker, D., & Mermelstein, R. J. (2012). A practical guide to calculating Cohen's f², a measure of local effect size, from PROC MIXED. Frontiers in Psychology, 3, Article 111.
  7. Thompson, B. (1995). Stepwise regression and stepwise discriminant analysis need not apply here: A guidelines editorial. Educational and Psychological Measurement, 55(4), 525–534.
  8. Whittingham, M. J., Stephens, P. A., Bradbury, R. B., & Freckleton, R. P. (2006). Why do we still use stepwise modelling in ecology and behaviour? Journal of Animal Ecology, 75(5), 1182–1189.

Analizinizi şimdi yapın

Basira’da kendiniz yapın

Verinizi yükleyin; Basira doğru testi önerir, varsayımları denetler ve sonucu raporlar.

Ücretsiz deneyin Panele git

Uzmanla çalışın

Tez ya da makaleniz için doktora düzeyinde uzmanlar analizinizi yapar veya denetler.

Nasıl çalışır?

İlgili yazılar